ॐ

अथ आपिशलशिक्षा

অথ আপিশলশিক্ষা

અથ આપિશલશિક્ષા

ಅಥ ಆಪಿಶಲಶಿಕ್ಷಾ

అథ ఆపిశలశిక్షా

१। आकाशवायुप्रभवः शरीरात् समुच्चरन् वक्त्रमुपैति नादः।

स्थानान्तरेषु प्रविभज्यमानो वर्णत्वमागच्छति यः स शब्दः॥

१। आकाश-वायु-प्रभवः शरीरात् सम्-उच्चरन् वक्त्रम् उप-एति नादः।

स्थान-अन्तरेषु प्रविभज्यमानः वर्णत्वम् आगच्छति यः स शब्दः॥

১। আকাশবায়ুপ্রভবঃ শরীরাত্সমুচ্চরন্বক্ত্রমুপৈতি নাদঃ।

স্থানান্তরেষু প্রবিভজ্যমানো বর্ণত্বমাগচ্ছতি যঃ স শব্দঃ॥

১। আকাশ-বায়ু-প্রভবঃ শরীরাত্সম্-উচ্চরন্ বক্ত্রম্ উপ-এতি নাদঃ।

স্থান-অন্তরেষু প্রবিভজ্যমানঃ বর্ণত্বম্ আগচ্ছতি যঃ স শব্দঃ॥

૧। આકાશવાયુપ્રભવઃ શરીરાત્સમુચ્ચરન્વક્ત્રમુપૈતિ નાદઃ।

સ્થાનાન્તરેષુ પ્રવિભજ્યમાનો વર્ણત્વમાગચ્છતિ યઃ સ શબ્દઃ॥

૧। આકાશ-વાયુ-પ્રભવઃ શરીરાત્સમ્-ઉચ્ચરન્વક્ત્રમ્ઉપ-એતિ નાદઃ।

સ્થાન-અન્તરેષુ પ્રવિભજ્યમાનઃ વર્ણત્વમ્આગચ્છતિ યઃ સ શબ્દઃ॥

೧। ಆಕಾಶವಾಯುಪ್ರಭವಃ ಶರೀರಾತ್ ಸಮುಚ್ಚರನ್ ವಕ್ತ್ರಮುಪೈತಿ ನಾದಃ।

ಸ್ಥಾನಾನ್ತರೇಷು ಪ್ರವಿಭಜ್ಯಮಾನೋ ವರ್ಣತ್ವಮಾಗಚ್ಛತಿ ಯಃ ಸ ಶಬ್ದಃ॥

೧। ಆಕಾಶ-ವಾಯು-ಪ್ರಭವಃ ಶರೀರಾತ್ ಸಮ್-ಉಚ್ಚರನ್ ವಕ್ತ್ರಮ್ ಉಪ-ಏತಿ ನಾದಃ।

ಸ್ಥಾನ-ಅನ್ತರೇಷು ಪ್ರವಿಭಜ್ಯಮಾನಃ ವರ್ಣತ್ವಮ್ ಆಗಚ್ಛತಿ ಯಃ ಸ ಶಬ್ದಃ॥

౧| ఆకాశవాయుప్రభవః శరీరాత్సముచ్చరన్వక్త్రముపైతి నాదః।

స్థానాన్తరేషు ప్రవిభజ్యమానో వర్ణత్వమాగచ్ఛతి యః స శబ్దః॥

౧| ఆకాశ-వాయు-ప్రభవః శరీరాత్సమ్-ఉచ్చరన్వక్త్రమ్ఉప-ఏతి నాదః।

స్థాన-అన్తరేషు ప్రవిభజ్యమానః వర్ణత్వమ్ఆగచ్ఛతి యః స శబ్దః॥

२। तमक्षरं ब्रह्म परं पवित्रं गुहाशयं सम्यगुशन्ति विप्राः।

स श्रेयसा चाभ्युदयेन चैव सम्यक् प्रयुक्तः पुरुषं युनक्ति॥

२। तम्अक्षरम् ब्रह्म परम् पवित्रम् गुहा-आशयम् सम्यक् उशन्ति विप्राः।

स श्रेयसा च अभि-उदयेन च एव सम्यक् प्रयुक्तः पुरुषम् युनक्ति॥

২। তমক্ষরং ব্রহ্ম পরং পবিত্রং গুহাশয়ং সম্যগুশন্তি বিপ্রাঃ।

স শ্রেয়সা চাভ্যুদয়েন চৈব সম্যক্প্রযুক্তঃ পুরুষং যুনক্তি॥

২। তম্অক্ষরম্ব্রহ্ম পরম্পবিত্রম্গুহা-আশয়ম্সম্যক্উশন্তি বিপ্রাঃ।

স শ্রেয়সা চ অভি-উদয়েন চ এব সম্যক্প্রযুক্তঃ পুরুষম্যুনক্তি॥

૨। તમક્ષરં બ્રહ્મ પરં પવિત્રં ગુહાશયં સમ્યગુશન્તિ વિપ્રાઃ।

સ શ્રેયસા ચાભ્યુદયેન ચૈવ સમ્યક્પ્રયુક્તઃ પુરુષં યુનક્તિ॥

૨। તમ્અક્ષરમ્બ્રહ્મ પરમ્પવિત્રમ્ગુહા-આશયમ્સમ્યક્ઉશન્તિ વિપ્રાઃ।

સ શ્રેયસા ચ અભિ-ઉદયેન ચ એવ સમ્યક્પ્રયુક્તઃ પુરુષમ્યુનક્તિ॥૨॥

೨। ತಮಕ್ಷರಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಪರಂ ಪವಿತ್ರಂ ಗುಹಾಶಯಂ ಸಮ್ಯಗುಶನ್ತಿ ವಿಪ್ರಾಃ।

ಸ ಶ್ರೇಯಸಾ ಚಾಭ್ಯುದಯೇನ ಚೈವ ಸಮ್ಯಕ್ ಪ್ರಯುಕ್ತಃ ಪುರುಷಂ ಯುನಕ್ತಿ॥

೨। ತಮ್ ಅಕ್ಷರಮ್ ಬ್ರಹ್ಮ ಪರಮ್ ಪವಿತ್ರಮ್ ಗುಹಾ-ಆಶಯಮ್ ಸಮ್ಯಕ್ ಉಶನ್ತಿ ವಿಪ್ರಾಃ।

ಸ ಶ್ರೇಯಸಾ ಚ ಅಭಿ-ಉದಯೇನ ಚ ಏವ ಸಮ್ಯಕ್ ಪ್ರಯುಕ್ತಃ ಪುರುಷಮ್ ಯುನಕ್ತಿ॥

౨। తమక్షరం బ్రహ్మ పరం పవిత్రం గుహాశయం సమ్యగుశన్తి విప్రాః।

స శ్రేయసా చాభ్యుదయేన చైవ సమ్యక్ప్రయుక్తః పురుషం యునక్తి॥

౨। తమ్అక్షరమ్బ్రహ్మ పరమ్పవిత్రమ్గుహా-ఆశయమ్సమ్యక్ఉశన్తి విప్రాః।

స శ్రేయసా చ అభి-ఉదయేన చ ఏవ సమ్యక్ప్రయుక్తః పురుషమ్యునక్తి॥

३। स्थानमिदं करणमिदं प्रयत्न एष द्विधाऽनिलः स्थानं पीडयति वृत्तिकारः प्रक्रम एषोऽथ नाभितलात्॥

३। स्थानम् इदम् करणम् इदम् प्रयत्नः एषः द्विधा अनिलः स्थानम् पीडयति वृत्तिकारः प्रक्रमः एषः अथ नाभितलात्॥

৩। স্থানমিদং করণমিদং প্রযত্ন এষ দ্বিধাঽনিলঃ স্থানং পীড়য়তি বৃত্তিকারঃ প্রক্রম এষোঽথ নাভিতলাত্॥

৩। স্থানম্ ইদম্ করণম্ ইদম্ প্রযত্নঃ এষঃ দ্বিধা অনিলঃ স্থানম্ পীড়য়তি বৃত্তিকারঃ প্রক্রমঃ এষঃ অথ নাভিতলাত্॥

૩। સ્થાનમિદં કરણમિદં પ્રયત્ન એષ દ્વિધાऽનિલઃ સ્થાનં પીડયતિ વૃત્તિકારઃ પ્રક્રમ એષોऽથ નાભિતલાત્॥

૩। સ્થાનમ્ઇદમ્કરણમ્ઇદમ્પ્રયત્નઃ એષઃ દ્વિધા અનિલઃ સ્થાનમ્પીડયતિ વૃત્તિકારઃ પ્રક્રમઃ એષઃ અથ નાભિતલાત્॥

೩। ಸ್ಥಾನಮಿದಂ ಕರಣಮಿದಂ ಪ್ರಯತ್ನ ಏಷ ದ್ವಿಧಾऽನಿಲಃ ಸ್ಥಾನಂ ಪೀಡಯತಿ ವೃತ್ತಿಕಾರಃ ಪ್ರಕ್ರಮ ಏಷೋऽಥ ನಾಭಿತಲಾತ್॥

೩। ಸ್ಥಾನಮ್ ಇದಮ್ ಕರಣಮ್ ಇದಮ್ ಪ್ರಯತ್ನಃ ಏಷಃ ದ್ವಿಧಾ ಅನಿಲಃ ಸ್ಥಾನಮ್ ಪೀಡಯತಿ ವೃತ್ತಿಕಾರಃ ಪ್ರಕ್ರಮಃ ಏಷಃ ಅಥ ನಾಭಿತಲಾತ್॥೩॥

౩। స్థానమిదం కరణమిదం ప్రయత్న ఏష ద్విధాऽనిలః స్థానం పీడయతి వృత్తికారః ప్రక్రమ ఏషోऽథ నాభితలాత్॥

౩। స్థానమ్ఇదమ్కరణమ్ఇదమ్ప్రయత్నః ఏషః ద్విధా అనిలః స్థానమ్పీడయతి వృత్తికారః ప్రక్రమః ఏషః అథ నాభితలాత్॥

४। तत्र स्थानकरणप्रयत्नेभ्यो वर्णास्त्रिषष्टिः।

४। तत्र स्थान-करण-प्रयत्नेभ्यः वर्णाः त्रिषष्टिः।

৪। তত্র স্থানকরণপ্রযত্নেভ্যো বর্ণাস্ত্রিষষ্টিঃ।

৪। তত্র স্থান-করণ-প্রযত্নেভ্যঃ বর্ণাঃ ত্রিষষ্টিঃ।

૪। તત્ર સ્થાનકરણપ્રયત્નેભ્યો વર્ણાસ્ત્રિષષ્ટિઃ।

૪।તત્ર સ્થાન-કરણ-પ્રયત્નેભ્યઃ વર્ણાઃ ત્રિષષ્ટિઃ।

೪। ತತ್ರ ಸ್ಥಾನಕರಣಪ್ರಯತ್ನೇಭ್ಯೋ ವರ್ಣಾಸ್ತ್ರಿಷಷ್ಟಿಃ।

೪। ತತ್ರ ಸ್ಥಾನ-ಕರಣ-ಪ್ರಯತ್ನೇಭ್ಯಃ ವರ್ಣಾಃ ತ್ರಿಷಷ್ಟಿಃ।

౪। తత్ర స్థానకరణప్రయత్నేభ్యో వర్ణాస్త్రిషష్టిః।

౪। తత్ర స్థాన-కరణ-ప్రయత్నేభ్యః వర్ణాః త్రిషష్టిః।

५। तत्र वर्णानां केषां किं स्थानं किं करणं प्रयत्नश्च कः केषामित्युच्यते।

५। तत्र वर्णानाम् केषाम् किम् स्थानम् किम् करणम् प्रयत्नः च कः केषाम् इति उच्यते।

৫। তত্র বর্ণানাং কেষাং কিং স্থানং কিং করণং প্রযত্নশ্চ কঃ কেষামিত্যুচ্যতে।

৫। তত্র বর্ণানাম্ কেষাম্ কিম্ স্থানম্ কিম্ করণম্ প্রযত্নঃ চ কঃ কেষাম্ ইতি উচ্যতে।

૫। તત્ર વર્ણાનાં કેષાં કિં સ્થાનં કિં કરણં પ્રયત્નશ્ચ કઃ કેષામિત્યુચ્યતે।

૫। તત્ર વર્ણાનામ્કેષામ્કિમ્સ્થાનમ્કિમ્કરણમ્પ્રયત્નઃ ચ કઃ કેષામ્ ઇતિ ઉચ્યતે।

೫। ತತ್ರ ವರ್ಣಾನಾಂ ಕೇಷಾಂ ಕಿಂ ಸ್ಥಾನಂ ಕಿಂ ಕರಣಂ ಪ್ರಯತ್ನಶ್ಚ ಕಃ ಕೇಷಾಮಿತ್ಯುಚ್ಯತೇ।

೫। ತತ್ರ ವರ್ಣಾನಾಮ್ ಕೇಷಾಮ್ ಕಿಮ್ ಸ್ಥಾನಮ್ ಕಿಮ್ ಕರಣಮ್ ಪ್ರಯತ್ನಃ ಚ ಕಃ ಕೇಷಾಮ್ ಇತಿ ಉಚ್ಯತೇ।

౫। తత్ర వర్ణానాం కేషాం కిం స్థానం కిం కరణం ప్రయత్నశ్చ కః కేషామిత్యుచ్యతే।

౫। తత్ర వర్ణానామ్కేషామ్కిమ్స్థానమ్కిమ్కరణమ్ప్రయత్నః చ కః కేషామ్ ఇతి ఉచ్యతే।

१ - स्थानप्रकरणम्

১ - স্থানপ্রকরণম্

૧ - સ્થાનપ્રકરણમ્

೧ - ಸ್ಥಾನಪ್ರಕರಣಮ್

౧ - స్థానప్రకరణమ్

१। तत्र स्थानं तावत्।

১। তত্র স্থানং তাবত্।

૧। તત્ર સ્થાનં તાવત્।

೧। ತತ್ರ ಸ್ಥಾನಂ ತಾವತ್।

౧। తత్ర స్థానం తావత్।

२। अकुहविसर्जनीयाः कण्ठ्याः।

अ-कु-ह-विसर्जनीयाः कण्ठ्याः।

২। অকুহবিসর্জনীয়াঃ কণ্ঠ্যাঃ।

অ-কু-হ-বিসর্জনীয়াঃ কণ্ঠ্যাঃ।

૨। અકુહવિસર્જનીયાઃ કણ્ઠ્યાઃ।

અ-કુ-હ-વિસર્જનીયાઃ કણ્ઠ્યાઃ।

೨। ಅಕುಹವಿಸರ್ಜನೀಯಾಃ ಕಣ್ಠ್ಯಾಃ।

ಅ-ಕು-ಹ-ವಿಸರ್ಜನೀಯಾಃ ಕಣ್ಠ್ಯಾಃ।

౨। అకుహవిసర్జనీయాః కణ్ఠ్యాః।

అ-కు-హ-విసర్జనీయాః కణ్ఠ్యాః।

३। हविसर्जनीयावुरस्यावेकेषाम्।

ह-विसर्जनीयौ उरस्यौ एकेषाम्।

৩। হবিসর্জনীয়াবুরস্যাবেকেষাম্।

হ-বিসর্জনীয়ৌ উরস্যৌ একেষাম্।

૩। હવિસર્જનીયાવુરસ્યાવેકેષામ્।

હ-વિસર્જનીયૌ ઉરસ્યૌ એકેષામ્।

೩। ಹವಿಸರ್ಜನೀಯಾವುರಸ್ಯಾವೇಕೇಷಾಮ್।

ಹ-ವಿಸರ್ಜನೀಯೌ ಉರಸ್ಯೌ ಏಕೇಷಾಮ್।

౩। హవిసర్జనీయావురస్యావేకేషామ్।

హ-విసర్జనీయౌ ఉరస్యౌ ఏకేషామ్।

४। जिह्वामूलीयो जिह्व्यः।

जिह्वामूलीयः जिह्व्यः।

৪। জিহ্বামূলীয়ো জিহ্ব্যঃ।

জিহ্বামূলীয়ঃ জিহ্ব্যঃ।

૪। જિહ્વામૂલીયો જિહ્વ્યઃ।

જિહ્વામૂલીયઃ જિહ્વ્યઃ।

೪। ಜಿಹ್ವಾಮೂಲೀಯೋ ಜಿಹ್ವ್ಯಃ।

ಜಿಹ್ವಾಮೂಲೀಯಃ ಜಿಹ್ವ್ಯಃ।

౪। జిహ్వామూలీయో జిహ్వ్యః।

జిహ్వామూలీయః జిహ్వ్యః।

५। कवर्गावर्णानुस्वारजिह्वामूलीया जिह्व्या एकेषाम्।

कवर्ग-अवर्ण-अनुस्वार-जिह्वामूलीयाः जिह्व्याः एकेषाम्।

৫। কবর্গাবর্ণানুস্বারজিহ্বামূলীয়া জিহ্ব্যা একেষাম্।

কবর্গ-অবর্ণ-অনুস্বার-জিহ্বামূলীয়াঃ জিহ্ব্যাঃ একেষাম্।

૫। કવર્ગાવર્ણાનુસ્વારજિહ્વામૂલીયા જિહ્વ્યા એકેષામ્।

કવર્ગ-અવર્ણ-અનુસ્વાર-જિહ્વામૂલીયાઃ જિહ્વ્યાઃ એકેષામ્।

೫। ಕವರ್ಗಾವರ್ಣಾನುಸ್ವಾರಜಿಹ್ವಾಮೂಲೀಯಾ ಜಿಹ್ವ್ಯಾ ಏಕೇಷಾಮ್।

ಕವರ್ಗ-ಅವರ್ಣ-ಅನುಸ್ವಾರ-ಜಿಹ್ವಾಮೂಲೀಯಾಃ ಜಿಹ್ವ್ಯಾಃ ಏಕೇಷಾಮ್।

౫। కవర్గావర్ణానుస్వారజిహ్వామూలీయా జిహ్వ్యా ఏకేషామ్।

కవర్గ-అవర్ణ-అనుస్వార-జిహ్వామూలీయాః జిహ్వ్యాః ఏకేషామ్।

६। सर्वमुखस्थानमवर्णमेके।

सर्व-मुख-स्थानम्अवर्णम्एके।

৬। সর্বমুখস্থানমবর্ণমেকে।

সর্ব-মুখ-স্থানম্অবর্ণম্একে।

૬। સર્વમુખસ્થાનમવર્ણમેકે।

સર્વ-મુખ-સ્થાનમ્અવર્ણમ્એકે।

೬। ಸರ್ವಮುಖಸ್ಥಾನಮವರ್ಣಮೇಕೇ।

ಸರ್ವ-ಮುಖ-ಸ್ಥಾನಮ್ ಅವರ್ಣಮ್ ಏಕೇ।

౬। సర్వముఖస్థానమవర్ణమేకే।

సర్వ-ముఖ-స్థానమ్అవర్ణమ్ఏకే।

७। इचुयशास्तालव्याः।

इ-चु-य-शाः तालव्याः।

৭। ইচুযশাস্তালব্যাঃ।

ই-চু-য-শাঃ তালব্যাঃ।

૭। ઇચુયશાસ્તાલવ્યાઃ।

ઇ-ચુ-ય-શાઃ તાલવ્યાઃ।

೭। ಇಚುಯಶಾಸ್ತಾಲವ್ಯಾಃ।

ಇ-ಚು-ಯ-ಶಾಃ ತಾಲವ್ಯಾಃ।

౭। ఇచుయశాస్తాలవ్యాః।

ఇ-చు-య-శాః తాలవ్యాః।

८। ऋटुरषा मूर्धन्याः।

ऋ-टु-र-षाः मूर्धन्याः।

৮। ঋটুরষা মূর্ধন্যাঃ।

ঋ-টু-র-ষাঃ মূর্ধন্যাঃ।

૮। ઋટુરષા મૂર્ધન્યાઃ।

ઋ-ટુ-ર-ષાઃ મૂર્ધન્યાઃ।

೮। ಋಟುರಷಾ ಮೂರ್ಧನ್ಯಾಃ।

ಋ-ಟು-ರ-ಷಾಃ ಮೂರ್ಧನ್ಯಾಃ।

౮। ఋటురషా మూర్ధన్యాః।

ఋ-టు-ర-షాః మూర్ధన్యాః।

९। रो दन्तमूलस्थानमेकेषाम्।

रः दन्त-मूल-स्थानम्एकेषाम्।

৯। রো দন্তমূলস্থানমেকেষাম্।

রঃ দন্ত-মূল-স্থানম্একেষাম্।

૯। રો દન્તમૂલસ્થાનમેકેષામ્।

રઃ દન્ત-મૂલ-સ્થાનમ્એકેષામ્।

೯। ರೋ ದನ್ತಮೂಲಸ್ಥಾನಮೇಕೇಷಾಮ್।

ರಃ ದನ್ತ-ಮೂಲ-ಸ್ಥಾನಮ್ ಏಕೇಷಾಮ್।

౯। రో దన్తమూలస్థానమేకేషామ్।

రః దన్త-మూల-స్థానమ్ఏకేషామ్।

१०। ऌतुलसा दन्त्याः।

ऌ-तु-ल-साः दन्त्याः।

১০। ঌতুলসা দন্ত্যাঃ।

ঌ-তু-ল-সাঃ দন্ত্যাঃ।

૧૦। ऌતુલસા દન્ત્યાઃ।

ऌ-તુ-લ-સાઃ દન્ત્યાઃ।

೧೦। ಌತುಲಸಾ ದನ್ತ್ಯಾಃ।

ಌ-ತು-ಲ-ಸಾಃ ದನ್ತ್ಯಾಃ।

౧౦। ఌతులసా దన్త్యాః।

ఌ-తు-ల-సాః దన్త్యాః।

११। वकारो दन्तौष्ठ्यः।

वकारः दन्त-ओष्ठ्यः।

১১। বকারো দন্তৌষ্ঠ্যঃ।

বকারঃ দন্ত-ওষ্ঠ্যঃ।

૧૧। વકારો દન્તૌષ્ઠ્યઃ।

વકારઃ દન્ત-ઓષ્ઠ્યઃ।

೧೧। ವಕಾರೋ ದನ್ತೌಷ್ಠ್ಯಃ।

ವಕಾರಃ ದನ್ತ-ಓಷ್ಠ್ಯಃ।

౧౧। వకారో దన్తౌష్ఠ్యః।

వకారః దన్త-ఓష్ఠ్యః।

१२। सृक्वस्थानमेके।

सृक्व-स्थानम्एके।

১২। সৃক্বস্থানমেকে।

সৃক্ব-স্থানম্ একে।

૧૨। સૃક્વસ્થાનમેકે।

સૃક્વ-સ્થાનમ્એકે।

೧೨। ಸೃಕ್ವಸ್ಥಾನಮೇಕೇ।

ಸೃಕ್ವ-ಸ್ಥಾನಮ್ ಏಕೇ।

౧౨। సృక్వస్థానమేకే।

సృక్వ-స్థానమ్ఏకే।

१३। उपूपध्मानीया ओष्ठ्याः।

उ-पु-उपध्मानीयाः ओष्ठ्याः।

১৩। উপূপধ্মানীয়া ওষ্ঠ্যাঃ।

উ-পু-উপধ্মানীয়াঃ ওষ্ঠ্যাঃ।

૧૩। ઉપૂપધ્માનીયા ઓષ્ઠ્યાઃ।

ઉ-પુ-ઉપધ્માનીયાઃ ઓષ્ઠ્યાઃ।

೧೩। ಉಪೂಪಧ್ಮಾನೀಯಾ ಓಷ್ಠ್ಯಾಃ।

ಉ-ಪು-ಉಪಧ್ಮಾನೀಯಾಃ ಓಷ್ಠ್ಯಾಃ।

౧౩। ఉపూపధ్మానీయా ఓష్ఠ్యాః।

ఉ-పు-ఉపధ్మానీయాః ఓష్ఠ్యాః।

१४। अनुस्वारयमा नासिक्याः।

अनुस्वार-यमाः नासिक्याः।

১৪। অনুস্বারযমা নাসিক্যাঃ।

অনুস্বার-যমাঃ নাসিক্যাঃ।

૧૪। અનુસ્વારયમા નાસિક્યાઃ।

અનુસ્વાર-યમાઃ નાસિક્યાઃ।

೧೪। ಅನುಸ್ವಾರಯಮಾ ನಾಸಿಕ್ಯಾಃ।

ಅನುಸ್ವಾರ-ಯಮಾಃ ನಾಸಿಕ್ಯಾಃ।

౧౪। అనుస్వారయమా నాసిక్యాః।

అనుస్వార-యమాః నాసిక్యాః।

१५। कण्ठनासिक्यमनुस्वारमेके।

कण्ठ-नासिक्यम् अनुस्वारम् एके।

১৫। কণ্ঠনাসিক্যমনুস্বারমেকে।

কণ্ঠ-নাসিক্যম্ অনুস্বারম্ একে।

૧૫। કણ્ઠનાસિક્યમનુસ્વારમેકે।

કણ્ઠ-નાસિક્યમ્અનુસ્વારમ્એકે।

೧೫। ಕಣ್ಠನಾಸಿಕ್ಯಮನುಸ್ವಾರಮೇಕೇ।

ಕಣ್ಠ-ನಾಸಿಕ್ಯಮ್ ಅನುಸ್ವಾರಮ್ ಏಕೇ।

౧౫। కణ్ఠనాసిక్యమనుస్వారమేకే।

కణ్ఠ-నాసిక్యమ్ అనుస్వారమ్ ఏకే।

१६। यमाश्च नासिक्यजिह्वामूलीया एकेषाम्।

यमाः च नासिक्य-जिह्वामूलीयाः एकेषाम्।

১৬। যমাশ্চ নাসিক্যজিহ্বামূলীয়া একেষাম্।

যমাঃ চ নাসিক্য-জিহ্বামূলীয়াঃ একেষাম্।

૧૬। યમાશ્ચ નાસિક્યજિહ્વામૂલીયા એકેષામ્।

યમાઃ ચ નાસિક્ય-જિહ્વામૂલીયાઃ એકેષામ્।

೧೬। ಯಮಾಶ್ಚ ನಾಸಿಕ್ಯಜಿಹ್ವಾಮೂಲೀಯಾ ಏಕೇಷಾಮ್।

ಯಮಾಃ ಚ ನಾಸಿಕ್ಯ-ಜಿಹ್ವಾಮೂಲೀಯಾಃ ಏಕೇಷಾಮ್।

౧౬। యమాశ్చ నాసిక్యజిహ్వామూలీయా ఏకేషామ్।

యమాః చ నాసిక్య-జిహ్వామూలీయాః ఏకేషామ్।

१७। एदैतौ कण्ठतालव्यौ।

एत्-ऐतौ कण्ठ-तालव्यौ।

১৭। এদৈতৌ কণ্ঠতালব্যৌ।

এত্ঐতৌ কণ্ঠ-তালব্যৌ।

૧૭। એદૈતૌ કણ્ઠતાલવ્યૌ।

એત્-ઐતૌ કણ્ઠ-તાલવ્યૌ।

೧೭। ಏದೈತೌ ಕಣ್ಠತಾಲವ್ಯೌ।

ಏತ್-ಐತೌ ಕಣ್ಠ-ತಾಲವ್ಯೌ।

౧౭। ఏదైతౌ కణ్ఠతాలవ్యౌ।

ఏత్-ఐతౌ కణ్ఠ-తాలవ్యౌ।

१८। ओदौतौ कण्ठौष्ठ्यौ।

ओत्-औतौ कण्ठ-ओष्ठ्यौ।

১৮। ওদৌতৌ কণ্ঠৌষ্ঠ্যৌ।

ওত্ঔতৌ কণ্ঠ-ওষ্ঠ্যৌ।

૧૮। ઓદૌતૌ કણ્ઠૌષ્ઠ્યૌ।

ઓત્-ઔતૌ કણ્ઠ-ઓષ્ઠ્યૌ।

೧೮। ಓದೌತೌ ಕಣ್ಠೌಷ್ಠ್ಯೌ।

ಓತ್-ಔತೌ ಕಣ್ಠ-ಓಷ್ಠ್ಯೌ।

౧౮। ఓదౌతౌ కణ్ఠౌష్ఠ్యౌ।

ఓత్-ఔతౌ కణ్ఠ-ఓష్ఠ్యౌ।

१९। ञमङणनाः स्वस्थाना नासिकास्थानाश्च।

ञ-म-ङ-ण-नाः स्वस्थानाः नासिका-स्थानाः च।

১৯। ঞমঙণনাঃ স্বস্থানা নাসিকাস্থানাশ্চ।

ঞ-ম-ঙ-ণ-নাঃ স্বস্থানাঃ নাসিকা-স্থানাঃ চ।

૧૯। ઞમઙણનાઃ સ્વસ્થાના નાસિકાસ્થાનાશ્ચ।

ઞ-મ-ઙ-ણ-નાઃ સ્વસ્થાનાઃ નાસિકા-સ્થાનાઃ ચ।

೧೯। ಞಮಙಣನಾಃ ಸ್ವಸ್ಥಾನಾ ನಾಸಿಕಾಸ್ಥಾನಾಶ್ಚ।

ಞ-ಮ-ಙ-ಣ-ನಾಃ ಸ್ವಸ್ಥಾನಾಃ ನಾಸಿಕಾ-ಸ್ಥಾನಾಃ ಚ।

౧౯। ఞమఙణనాః స్వస్థానా నాసికాస్థానాశ్చ।

ఞ-మ-ఙ-ణ-నాః స్వస్థానాః నాసికా-స్థానాః చ।

२०। द्विवर्णानि सन्ध्यक्षराणि।

द्वि-वर्णानि सन्धि-अक्षराणि।

২০। দ্বিবর্ণানি সন্ধ্যক্ষরাণি।

দ্বি-বর্ণানি সন্ধি-অক্ষরাণি।

૨૦। દ્વિવર્ણાનિ સન્ધ્યક્ષરાણિ।

દ્વિ-વર્ણાનિ સન્ધિ-અક્ષરાણિ।

೨೦। ದ್ವಿವರ್ಣಾನಿ ಸನ್ಧ್ಯಕ್ಷರಾಣಿ।

ದ್ವಿ-ವರ್ಣಾನಿ ಸನ್ಧಿ-ಅಕ್ಷರಾಣಿ।

౨౦। ద్వివర్ణాని సన్ధ్యక్షరాణి।

ద్వి-వర్ణాని సన్ధి-అక్షరాణి।

२१। सरेफ ऋवर्णः।

स-रेफः ऋवर्णः।

২১। সরেফ ঋবর্ণঃ।

স-রেফঃ ঋবর্ণঃ।

૨૧। સરેફ ઋવર્ણઃ।

સ-રેફઃ ઋવર્ણઃ।

೨೧। ಸರೇಫ ಋವರ್ಣಃ।

ಸ-ರೇಫಃ ಋ-ವರ್ಣಃ।

౨౧। సరేఫ ఋవర్ణః।

స-రేఫః ఋవర్ణః।

२२। एवमेतानि स्थानानि।

एवम् एतानि स्थानानि।

২২। এবমেতানি স্থানানি।

এবম্ এতানি স্থানানি।

૨૨। એવમેતાનિ સ્થાનાનિ।

એવમ્એતાનિ સ્થાનાનિ।

೨೨। ಏವಮೇತಾನಿ ಸ್ಥಾನಾನಿ।

ಏವಮ್ ಏತಾನಿ ಸ್ಥಾನಾನಿ।

౨౨। ఏవమేతాని స్థానాని।

ఏవమ్ఏతాని స్థానాని।

२ - करणप्रकरणम्

২ - করণপ্রকরণম্

૨ - કરણપ્રકરણમ્

೨ - ಕರಣಪ್ರಕರಣಮ್

౨ - కరణప్రకరణమ్

१। करणमपि।

करणम् अपि।

১। করণমপি।

করণম্ অপি।

૧। કરણમપિ।

કરણમ્અપિ।

೧। ಕರಣಮಪಿ।

ಕರಣಮ್ ಅಪಿ।

౧। కరణమపి।

కరణమ్అపి।

२। जिह्व्यतालव्यमूर्धन्यदन्त्यानां जिह्वाकरणम्।

जिह्व्य-तालव्य-मूर्धन्य-दन्त्यानाम्जिह्वा-करणम्।

২। জিহ্ব্যতালব্যমূর্ধন্যদন্ত্যানাং জিহ্বাকরণম্।

জিহ্ব্য-তালব্য-মূর্ধন্য-দন্ত্যানাম্জিহ্বা-করণম্।

૨। જિહ્વ્યતાલવ્યમૂર્ધન્યદન્ત્યાનાં જિહ્વાકરણમ્।

જિહ્વ્ય-તાલવ્ય-મૂર્ધન્ય-દન્ત્યાનામ્જિહ્વા-કરણમ્।

೨। ಜಿಹ್ವ್ಯತಾಲವ್ಯಮೂರ್ಧನ್ಯದನ್ತ್ಯಾನಾಂ ಜಿಹ್ವಾಕರಣಮ್।

ಜಿಹ್ವ್ಯ-ತಾಲವ್ಯ-ಮೂರ್ಧನ್ಯ-ದನ್ತ್ಯಾನಾಮ್ ಜಿಹ್ವಾ-ಕರಣಮ್।

౨। జిహ్వ్యతాలవ్యమూర్ధన్యదన్త్యానాం జిహ్వాకరణమ్।

జిహ్వ్య-తాలవ్య-మూర్ధన్య-దన్త్యానామ్జిహ్వా-కరణమ్।

३। कथमिति।

कथम्इति।

৩। কথমিতি।

কথম্ইতি।

૩। કથમિતિ।

કથમ્ઇતિ।

೩। ಕಥಮಿತಿ।

ಕಥಮ್ ಇತಿ।

౩। కథమితి।

కథమ్ఇతి।

४। जिह्वामूलेन जिह्व्यानाम्।

जिह्वा-मूलेन जिह्व्यानाम्।

৪। জিহ্বামূলেন জিহ্ব্যানাম্।

জিহ্বা-মূলেন জিহ্ব্যানাম্।

૪। જિહ્વામૂલેન જિહ્વ્યાનામ્।

જિહ્વા-મૂલેન જિહ્વ્યાનામ્।

೪। ಜಿಹ್ವಾಮೂಲೇನ ಜಿಹ್ವ್ಯಾನಾಮ್।

ಜಿಹ್ವಾ-ಮೂಲೇನ ಜಿಹ್ವ್ಯಾನಾಮ್।

౪। జిహ్వామూలేన జిహ్వ్యానామ్।

జిహ్వా-మూలేన జిహ్వ్యానామ్।

५। जिह्वामध्येन तालव्यानाम्।

जिह्वा-मध्येन तालव्यानाम्।

৫। জিহ্বামধ্যেন তালব্যানাম্।

জিহ্বা-মধ্যেন তালব্যানাম্।

૫। જિહ્વામધ્યેન તાલવ્યાનામ્।

જિહ્વા-મધ્યેન તાલવ્યાનામ્।

೫। ಜಿಹ್ವಾಮಧ್ಯೇನ ತಾಲವ್ಯಾನಾಮ್।

ಜಿಹ್ವಾ-ಮಧ್ಯೇನ ತಾಲವ್ಯಾನಾಮ್।

౫। జిహ్వామధ్యేన తాలవ్యానామ్।

జిహ్వా-మధ్యేన తాలవ్యానామ్।

६। जिह्वोपाग्रेण मूर्धन्यानाम्।

जिह्वा-उप-अग्रेण मूर्धन्यानाम्।

৬। জিহ্বোপাগ্রেণ মূর্ধন্যানাম্।

জিহ্বা-উপ-অগ্রেণ মূর্ধন্যানাম্।

૬। જિહ્વોપાગ્રેણ મૂર્ધન્યાનામ્।

જિહ્વા-ઉપ-અગ્રેણ મૂર્ધન્યાનામ્।

೬। ಜಿಹ್ವೋಪಾಗ್ರೇಣ ಮೂರ್ಧನ್ಯಾನಾಮ್।

ಜಿಹ್ವಾ-ಉಪ-ಅಗ್ರೇಣ ಮೂರ್ಧನ್ಯಾನಾಮ್।

౬। జిహ్వోపాగ్రేణ మూర్ధన్యానామ్।

జిహ్వా-ఉప-అగ్రేణ మూర్ధన్యానామ్।

७। जिह्वाग्राधः करणं वा।

जिह्वा-अग्र-अधः करणम्वा।

৭। জিহ্বাগ্রাধঃ করণং বা।

জিহ্বা-অগ্র-অধঃ করণম্বা।

૭। જિહ્વાગ્રાધઃ કરણં વા।

જિહ્વા-અગ્ર-અધઃ કરણમ્વા।

೭। ಜಿಹ್ವಾಗ್ರಾಧಃ ಕರಣಂ ವಾ।

ಜಿಹ್ವಾ-ಅಗ್ರ-ಅಧಃ ಕರಣಮ್ ವಾ।

౭। జిహ్వాగ్రాధః కరణం వా।

జిహ్వా-అగ్ర-అధః కరణమ్వా।

८। जिह्वाग्रेण दन्त्यानाम्।

जिह्वा-अग्रेण दन्त्यानाम्।

৮। জিহ্বাগ্রেণ দন্ত্যানাম্।

জিহ্বা-অগ্রেণ দন্ত্যানাম্।

૮। જિહ્વાગ્રેણ દન્ત્યાનામ્।

જિહ્વા-અગ્રેણ દન્ત્યાનામ્।

೮। ಜಿಹ್ವಾಗ್ರೇಣ ದನ್ತ್ಯಾನಾಮ್।

ಜಿಹ್ವಾ-ಅಗ್ರೇಣ ದನ್ತ್ಯಾನಾಮ್।

౮। జిహ్వాగ్రేణ దన్త్యానామ్।

జిహ్వా-అగ్రేణ దన్త్యానామ్।

९। शेषाः स्वस्थानकरणाः।

शेषाः स्व-स्थान-करणाः।

৯। শেষাঃ স্বস্থানকরণাঃ।

শেষাঃ স্ব-স্থান-করণাঃ।

૯। શેષાઃ સ્વસ્થાનકરણાઃ।

શેષાઃ સ્વ-સ્થાન-કરણાઃ।

೯। ಶೇಷಾಃ ಸ್ವಸ್ಥಾನಕರಣಾಃ।

ಶೇಷಾಃ ಸ್ವ-ಸ್ಥಾನ-ಕರಣಾಃ।

౯। శేషాః స్వస్థానకరణాః।

శేషాః స్వ-స్థాన-కరణాః।

१०। इत्येतत्करणम्।

इति एतत् करणम्।

১০। ইত্যেতত্করণম্।

ইতি এতত্করণম্।

૧૦। ઇત્યેતત્કરણમ્।

ઇતિ એતત્કરણમ્।

೧೦। ಇತ್ಯೇತತ್ ಕರಣಮ್।

ಇತಿ ಏತತ್ ಕರಣಮ್।

౧౦। ఇత్యేతత్కరణమ్।

ఇతి ఏతత్కరణమ్।

३ - अन्तःप्रयत्नप्रकरणम्

৩ - অন্তঃপ্রযত্নপ্রকরণম্

૩ - અન્તઃપ્રયત્નપ્રકરણમ્

೩ - ಅನ್ತಃಪ್ರಯತ್ನಪ್ರಕರಣಮ್

౩ - అన్తఃప్రయత్నప్రకరణమ్

१। प्रयत्नो द्विविधः।

प्रयत्नः द्विविधः।

১। প্রযত্নো দ্বিবিধঃ।

প্রযত্নঃ দ্বিবিধঃ।

૧। પ્રયત્નો દ્વિવિધઃ।

પ્રયત્નઃ દ્વિવિધઃ।

೧। ಪ್ರಯತ್ನೋ ದ್ವಿವಿಧಃ।

ಪ್ರಯತ್ನಃ ದ್ವಿವಿಧಃ।

౧। ప్రయత్నో ద్వివిధః।

ప్రయత్నః ద్వివిధః।

२। आभ्यन्तरो बाह्यश्च।

आभ्यन्तरः बाह्यः च।

২। আভ্যন্তরো বাহ্যশ্চ।

আভ্যন্তরঃ বাহ্যঃ চ।

૨। આભ્યન્તરો બાહ્યશ્ચ।

આભ્યન્તરઃ બાહ્યઃ ચ।

೨। ಆಭ್ಯನ್ತರೋ ಬಾಹ್ಯಶ್ಚ।

ಆಭ್ಯನ್ತರಃ ಬಾಹ್ಯಃ ಚ।

౨। ఆభ్యన్తరో బాహ్యశ్చ।

ఆభ్యన్తరః బాహ్యః చ।

३। आभ्यन्तरस्तावत्।

आभ्यन्तरः तावत्।

৩। আভ্যন্তরস্তাবত্।

আভ্যন্তরঃ তাবত্।

૩। આભ્યન્તરસ્તાવત્।

આભ્યન્તરઃ તાવત્।

೩। ಆಭ್ಯನ್ತರಸ್ತಾವತ್।

ಆಭ್ಯನ್ತರಃ ತಾವತ್।

౩। ఆభ్యన్తరస్తావత్।

ఆభ్యన్తరః తావత్।

४। स्पृष्टकरणा: स्पर्शाः।

स्पृष्ट-करणा: स्पर्शाः।

৪। স্পৃষ্টকরণা: স্পর্শাঃ।

স্পৃষ্ট-করণা: স্পর্শাঃ।

૪। સ્પૃષ્ટકરણા: સ્પર્શાઃ।

સ્પૃષ્ટ-કરણા: સ્પર્શાઃ।

೪। ಸ್ಪೃಷ್ಟಕರಣಾ: ಸ್ಪರ್ಶಾಃ।

ಸ್ಪೃಷ್ಟ-ಕರಣಾ: ಸ್ಪರ್ಶಾಃ।

౪। స్పృష్టకరణా: స్పర్శాః।

స్పృష్ట-కరణా: స్పర్శాః।

५। ईषत्स्पृष्टकरणा अन्तस्थाः।

ईषत् स्पृष्ट-करणाः अन्तस्थाः।

৫। ঈষত্স্পৃষ্টকরণা অন্তস্থাঃ।

ঈষত্স্পৃষ্ট-করণাঃ অন্তস্থাঃ।

૫। ઈષત્સ્પૃષ્ટકરણા અન્તસ્થાઃ।

ઈષત્સ્પૃષ્ટ-કરણાઃ અન્તસ્થાઃ।

೫। ಈಷತ್ಸ್ಪೃಷ್ಟಕರಣಾ ಅನ್ತಸ್ಥಾಃ।

ಈಷತ್-ಸ್ಪೃಷ್ಟ-ಕರಣಾಃ ಅನ್ತಸ್ಥಾಃ।

౫। ఈషత్స్పృష్టకరణా అన్తస్థాః।

ఈషత్స్పృష్ట-కరణాః అన్తస్థాః।

६। ईषद्विवृतकरणा ऊष्माणः।

ईषत्-विवृत-करणाः ऊष्माणः।

৬। ঈষদ্বিবৃতকরণা ঊষ্মাণঃ।

ঈষত্বিবৃত-করণাঃ ঊষ্মাণঃ।

૬। ઈષદ્વિવૃતકરણા ઊષ્માણઃ।

ઈષત્-વિવૃત-કરણાઃ ઊષ્માણઃ।

೬। ಈಷದ್ವಿವೃತಕರಣಾ ಊಷ್ಮಾಣಃ।

ಈಷತ್-ವಿವೃತ-ಕರಣಾಃ ಊಷ್ಮಾಣಃ।

౬। ఈషద్వివృతకరణా ఊష్మాణః।

ఈషత్-వివృత-కరణాః ఊష్మాణః।

७। विवृतकरणा: स्वराः।

विवृत-करणा: स्वराः।

৭। বিবৃতকরণা: স্বরাঃ।

বিবৃত-করণা: স্বরাঃ।

૭। વિવૃતકરણા: સ્વરાઃ।

વિવૃત-કરણા: સ્વરાઃ।

೭। ವಿವೃತಕರಣಾ: ಸ್ವರಾಃ।

ವಿವೃತ-ಕರಣಾ: ಸ್ವರಾಃ।

౭। వివృతకరణా: స్వరాః।

వివృత-కరణా: స్వరాః।

८। तेभ्य ए ओ विवृततरौ।

तेभ्यः ए ओ विवृत-तरौ।

৮। তেভ্য এ ও বিবৃততরৌ।

তেভ্যঃ এ ও বিবৃত-তরৌ।

૮। તેભ્ય એ ઓ વિવૃતતરૌ।

તેભ્યઃ એ ઓ વિવૃત-તરૌ।

೮। ತೇಭ್ಯ ಏ ಓ ವಿವೃತತರೌ।

ತೇಭ್ಯಃ ಏ ಓ ವಿವೃತ-ತರೌ।

౮। తేభ్య ఏ ఓ వివృతతరౌ।

తేభ్యః ఏ ఓ వివృత-తరౌ।

९। ताभ्यामै औ।

ताभ्याम्ऐ औ।

৯। তাভ্যামৈ ঔ।

তাভ্যাম্ঐ ঔ।

૯। તાભ્યામૈ ઔ।

તાભ્યામ્ઐ ઔ।

೯। ತಾಭ್ಯಾಮೈ ಔ।

ತಾಭ್ಯಾಮ್ ಐ ಔ।

౯। తాభ్యామై ఔ।

తాభ్యామ్ఐ ఔ।

१०। [ताभ्यामप्याकारः।]

[ताभ्याम्अपि आकारः।]

১০। [তাভ্যামপ্যাকারঃ।]

[তাভ্যাম্অপি আকারঃ।]

૧૦। [તાભ્યામપ્યાકારઃ।]

[તાભ્યામ્અપિ આકારઃ।]

೧೦। [ತಾಭ್ಯಾಮಪ್ಯಾಕಾರಃ।]

[ತಾಭ್ಯಾಮ್ ಅಪಿ ಆಕಾರಃ।]

౧౦। [తాభ్యామప్యాకారః।]

[తాభ్యామ్అపి ఆకారః।]

११। संवृतोऽकारः।

संवृतः अकारः।

১১। সংবৃতোঽকারঃ।

সংবৃতঃ অকারঃ।

૧૧। સંવૃતોऽકારઃ।

સંવૃતઃ અકારઃ।

೧೧। ಸಂವೃತೋऽಕಾರಃ।

ಸಂವೃತಃ ಅಕಾರಃ।

౧౧। సంవృతోऽకారః।

సంవృతః అకారః।

१२। इत्येषोऽन्तःप्रयत्नः।

इति एषः अन्तः-प्रयत्नः।

১২। ইত্যেষোঽন্তঃপ্রযত্নঃ।

ইতি এষঃ অন্তঃ-প্রযত্নঃ।

૧૨। ઇત્યેષોऽન્તઃપ્રયત્નઃ।

ઇતિ એષઃ અન્તઃ-પ્રયત્નઃ।

೧೨। ಇತ್ಯೇಷೋऽನ್ತಃಪ್ರಯತ್ನಃ।

ಇತಿ ಏಷಃ ಅನ್ತಃ-ಪ್ರಯತ್ನಃ।

౧౨। ఇత్యేషోऽన్తఃప్రయత్నః।

ఇతి ఏషః అన్తః-ప్రయత్నః।

४ - बाह्यप्रयत्नप्रकरणम्

৪ - বাহ্যপ্রযত্নপ্রকরণম্

૪ - બાહ્યપ્રયત્નપ્રકરણમ્

೪ - ಬಾಹ್ಯಪ್ರಯತ್ನಪ್ರಕರಣಮ್

౪ - బాహ్యప్రయత్నప్రకరణమ్

१। अथ बाह्यः।

अथ बाह्यः।

১। অথ বাহ্যঃ।

অথ বাহ্যঃ।

૧। અથ બાહ્યઃ।

અથ બાહ્યઃ।

೧। ಅಥ ಬಾಹ್ಯಃ।

ಅಥ ಬಾಹ್ಯಃ।

౧। అథ బాహ్యః।

అథ బాహ్యః।

२। वर्गाणां प्रथमद्वितीयाः शषसविसर्जनीयजिह्वामूलीया उपध्मानीया यमौ च प्रथमद्वितीयौ विवृतकण्ठाः श्वासानुप्रदाना अघोषाः।

वर्गाणाम्प्रथम-द्वितीयाः श-ष-स-विसर्जनीय-जिह्वामूलीयाः उपध्मानीयाः यमौ च प्रथम-द्वितीयौ विवृत-कण्ठाः श्वास-अनुप्रदानाः अघोषाः।

২। বর্গাণাং প্রথমদ্বিতীয়াঃ শষসবিসর্জনীয়জিহ্বামূলীয়া উপধ্মানীয়া যমৌ চ প্রথমদ্বিতীয়ৌ বিবৃতকণ্ঠাঃ শ্বাসানুপ্রদানা অঘোষাঃ।

বর্গাণাম্ প্রথম-দ্বিতীয়াঃ শ-ষ-স-বিসর্জনীয়-জিহ্বামূলীয়াঃ উপধ্মানীয়াঃ যমৌ চ প্রথম-দ্বিতীয়ৌ বিবৃত-কণ্ঠাঃ শ্বাস-অনুপ্রদানাঃ অঘোষাঃ।

૨। વર્ગાણાં પ્રથમદ્વિતીયાઃ શષસવિસર્જનીયજિહ્વામૂલીયા ઉપધ્માનીયા યમૌ ચ પ્રથમદ્વિતીયૌ વિવૃતકણ્ઠાઃ શ્વાસાનુપ્રદાના અઘોષાઃ।

વર્ગાણામ્પ્રથમ-દ્વિતીયાઃ શ-ષ-સ-વિસર્જનીય-જિહ્વામૂલીયાઃ ઉપધ્માનીયાઃ યમૌ ચ પ્રથમ-દ્વિતીયૌ વિવૃત-કણ્ઠાઃ શ્વાસ-અનુપ્રદાનાઃ અઘોષાઃ।

೨। ವರ್ಗಾಣಾಂ ಪ್ರಥಮದ್ವಿತೀಯಾಃ ಶಷಸವಿಸರ್ಜನೀಯಜಿಹ್ವಾಮೂಲೀಯಾ ಉಪಧ್ಮಾನೀಯಾ ಯಮೌ ಚ ಪ್ರಥಮದ್ವಿತೀಯೌ ವಿವೃತಕಣ್ಠಾಃ ಶ್ವಾಸಾನುಪ್ರದಾನಾ ಅಘೋಷಾಃ।

ವರ್ಗಾಣಾಮ್ ಪ್ರಥಮ-ದ್ವಿತೀಯಾಃ ಶ-ಷ-ಸ-ವಿಸರ್ಜನೀಯ-ಜಿಹ್ವಾಮೂಲೀಯಾಃ ಉಪಧ್ಮಾನೀಯಾಃ ಯಮೌ ಚ ಪ್ರಥಮ-ದ್ವಿತೀಯೌ ವಿವೃತ-ಕಣ್ಠಾಃ ಶ್ವಾಸ-ಅನುಪ್ರದಾನಾಃ ಅಘೋಷಾಃ।

౨। వర్గాణాం ప్రథమద్వితీయాః శషసవిసర్జనీయజిహ్వామూలీయా ఉపధ్మానీయా యమౌ చ ప్రథమద్వితీయౌ వివృతకణ్ఠాః శ్వాసానుప్రదానా అఘోషాః।

వర్గాణామ్ప్రథమ-ద్వితీయాః శ-ష-స-విసర్జనీయ-జిహ్వామూలీయాః ఉపధ్మానీయాః యమౌ చ ప్రథమ-ద్వితీయౌ వివృత-కణ్ఠాః శ్వాస-అనుప్రదానాః అఘోషాః।

३। वर्गयमानां प्रथमे अल्पप्राणा इतरे सर्वे महाप्राणाः।

वर्ग-यमानाम्प्रथमे अल्प-प्राणाः इतरे सर्वे महा-प्राणाः।

৩। বর্গয়মানাং প্রথমে অল্পপ্রাণা ইতরে সর্বে মহাপ্রাণাঃ।

বর্গ-যমানাম্প্রথমে অল্প-প্রাণাঃ ইতরে সর্বে মহা-প্রাণাঃ।

૩। વર્ગયમાનાં પ્રથમે અલ્પપ્રાણા ઇતરે સર્વે મહાપ્રાણાઃ।

વર્ગ-યમાનામ્પ્રથમે અલ્પ-પ્રાણાઃ ઇતરે સર્વે મહા-પ્રાણાઃ।

೩। ವರ್ಗಯಮಾನಾಂ ಪ್ರಥಮೇ ಅಲ್ಪಪ್ರಾಣಾ ಇತರೇ ಸರ್ವೇ ಮಹಾಪ್ರಾಣಾಃ।

ವರ್ಗ-ಯಮಾನಾಮ್ ಪ್ರಥಮೇ ಅಲ್ಪ-ಪ್ರಾಣಾಃ ಇತರೇ ಸರ್ವೇ ಮಹಾ-ಪ್ರಾಣಾಃ।

౩। వర్గయమానాం ప్రథమే అల్పప్రాణా ఇతరే సర్వే మహాప్రాణాః।

వర్గ-యమానామ్ప్రథమే అల్ప-ప్రాణాః ఇతరే సర్వే మహా-ప్రాణాః।

४। वर्गाणां तृतीयचतुर्था अन्तस्था हकारानुस्वारौ यमौ च तृतीयचतुर्थौ नासिक्याश्च संवृतकण्ठा नादानुप्रदाना घोषवन्तः।

वर्गाणाम्तृतीय-चतुर्थाः अन्तस्थाः हकार-अनुस्वारौ यमौ च तृतीय-चतुर्थौ नासिक्याः च संवृत-कण्ठाः नाद-अनुप्रदानाः घोषवन्तः।

৪। বর্গাণাং তৃতীয়চতুর্থা অন্তস্থা হকারানুস্বারৌ যমৌ চ তৃতীয়চতুর্থৌ নাসিক্যাশ্চ সংবৃতকণ্ঠা নাদানুপ্রদানা ঘোষবন্তঃ।

বর্গাণাম্তৃতীয়-চতুর্থাঃ অন্তস্থাঃ হকার-অনুস্বারৌ যমৌ চ তৃতীয়-চতুর্থৌ নাসিক্যাঃ চ সংবৃত-কণ্ঠাঃ নাদ-অনুপ্রদানাঃ ঘোষবন্তঃ।

૪। વર્ગાણાં તૃતીયચતુર્થા અન્તસ્થા હકારાનુસ્વારૌ યમૌ ચ તૃતીયચતુર્થૌ નાસિક્યાશ્ચ સંવૃતકણ્ઠા નાદાનુપ્રદાના ઘોષવન્તઃ।

વર્ગાણામ્તૃતીય-ચતુર્થાઃ અન્તસ્થાઃ હકાર-અનુસ્વારૌ યમૌ ચ તૃતીય-ચતુર્થૌ નાસિક્યાઃ ચ સંવૃત-કણ્ઠાઃ નાદ-અનુપ્રદાનાઃ ઘોષવન્તઃ।

೪। ವರ್ಗಾಣಾಂ ತೃತೀಯಚತುರ್ಥಾ ಅನ್ತಸ್ಥಾ ಹಕಾರಾನುಸ್ವಾರೌ ಯಮೌ ಚ ತೃತೀಯಚತುರ್ಥೌ ನಾಸಿಕ್ಯಾಶ್ಚ ಸಂವೃತಕಣ್ಠಾ ನಾದಾನುಪ್ರದಾನಾ ಘೋಷವನ್ತಃ।

ವರ್ಗಾಣಾಮ್ ತೃತೀಯ-ಚತುರ್ಥಾಃ ಅನ್ತಸ್ಥಾಃ ಹಕಾರ-ಅನುಸ್ವಾರೌ ಯಮೌ ಚ ತೃತೀಯ-ಚತುರ್ಥೌ ನಾಸಿಕ್ಯಾಃ ಚ ಸಂವೃತ-ಕಣ್ಠಾಃ ನಾದ-ಅನುಪ್ರದಾನಾಃ ಘೋಷವನ್ತಃ।

౪। వర్గాణాం తృతీయచతుర్థా అన్తస్థా హకారానుస్వారౌ యమౌ చ తృతీయచతుర్థౌ నాసిక్యాశ్చ సంవృతకణ్ఠా నాదానుప్రదానా ఘోషవన్తః।

వర్గాణామ్తృతీయ-చతుర్థాః అన్తస్థాః హకార-అనుస్వారౌ యమౌ చ తృతీయ-చతుర్థౌ నాసిక్యాః చ సంవృత-కణ్ఠాః నాద-అనుప్రదానాః ఘోషవన్తః।

५। वर्गयमानां तृतीया अन्तस्थाश्चाल्पप्राणा इतरे सर्वे महाप्राणाः।

वर्ग-यमानाम्तृतीयाः अन्तस्थाः च अल्प-प्राणाः इतरे सर्वे महा-प्राणाः।

৫। বর্গয়মানাং তৃতীয়া অন্তস্থাশ্চাল্পপ্রাণা ইতরে সর্বে মহাপ্রাণাঃ।

বর্গ-যমানাম্তৃতীয়াঃ অন্তস্থাঃ চ অল্প-প্রাণাঃ ইতরে সর্বে মহা-প্রাণাঃ।

૫। વર્ગયમાનાં તૃતીયા અન્તસ્થાશ્ચાલ્પપ્રાણા ઇતરે સર્વે મહાપ્રાણાઃ।

વર્ગ-યમાનામ્તૃતીયાઃ અન્તસ્થાઃ ચ અલ્પ-પ્રાણાઃ ઇતરે સર્વે મહા-પ્રાણાઃ।

೫। ವರ್ಗಯಮಾನಾಂ ತೃತೀಯಾ ಅನ್ತಸ್ಥಾಶ್ಚಾಲ್ಪಪ್ರಾಣಾ ಇತರೇ ಸರ್ವೇ ಮಹಾಪ್ರಾಣಾಃ।

ವರ್ಗ-ಯಮಾನಾಮ್ ತೃತೀಯಾಃ ಅನ್ತಸ್ಥಾಃ ಚ ಅಲ್ಪ-ಪ್ರಾಣಾಃ ಇತರೇ ಸರ್ವೇ ಮಹಾ-ಪ್ರಾಣಾಃ।

౫। వర్గయమానాం తృతీయా అన్తస్థాశ్చాల్పప్రాణా ఇతరే సర్వే మహాప్రాణాః।

వర్గ-యమానామ్తృతీయాః అన్తస్థాః చ అల్ప-ప్రాణాః ఇతరే సర్వే మహా-ప్రాణాః।

६। यथा तृतीयास्तथा पञ्चमाः।

यथा तृतीयाः तथा पञ्चमाः।

৬। যথা তৃতীয়াস্তথা পঞ্চমাঃ।

যথা তৃতীয়াঃ তথা পঞ্চমাঃ।

૬। યથા તૃતીયાસ્તથા પઞ્ચમાઃ।

યથા તૃતીયાઃ તથા પઞ્ચમાઃ।

೬। ಯಥಾ ತೃತೀಯಾಸ್ತಥಾ ಪಞ್ಚಮಾಃ।

ಯಥಾ ತೃತೀಯಾಃ ತಥಾ ಪಞ್ಚಮಾಃ।

౬। యథా తృతీయాస్తథా పఞ్చమాః।

యథా తృతీయాః తథా పఞ్చమాః।

७। आनुनासिक्यमेषामधिको गुणः।

आनुनासिक्यम् एषाम् अधिकः गुणः।

৭। আনুনাসিক্যমেষামধিকো গুণঃ।

আনুনাসিক্যম্ এষাম্ অধিকঃ গুণঃ।

૭। આનુનાસિક્યમેષામધિકો ગુણઃ।

આનુનાસિક્યમ્એષામ્અધિકઃ ગુણઃ।

೭। ಆನುನಾಸಿಕ್ಯಮೇಷಾಮಧಿಕೋ ಗುಣಃ।

ಆನುನಾಸಿಕ್ಯಮ್ ಏಷಾಮ್ ಅಧಿಕಃ ಗುಣಃ।

౭। ఆనునాసిక్యమేషామధికో గుణః।

ఆనునాసిక్యమ్ఏషామ్అధికః గుణః।

८। शादय ऊष्माणः।

श-आदय ऊष्माणः।

৮। শাদয় ঊষ্মাণঃ।

শ-আদয় ঊষ্মাণঃ।

૮। શાદય ઊષ્માણઃ।

શ-આદય ઊષ્માણઃ।

೮। ಶಾದಯ ಊಷ್ಮಾಣಃ।

ಶ-ಆದಯ ಊಷ್ಮಾಣಃ।

౮। శాదయ ఊష్మాణః।

శ-ఆదయ ఊష్మాణః।

९। सस्थानेन द्वितीयाः।

स-स्थानेन द्वितीयाः।

৯। সস্থানেন দ্বিতীয়াঃ।

স-স্থানেন দ্বিতীয়াঃ।

૯। સસ્થાનેન દ્વિતીયાઃ।

સ-સ્થાનેન દ્વિતીયાઃ।

೯। ಸಸ್ಥಾನೇನ ದ್ವಿತೀಯಾಃ।

ಸ-ಸ್ಥಾನೇನ ದ್ವಿತೀಯಾಃ।

౯। సస్థానేన ద్వితీయాః।

స-స్థానేన ద్వితీయాః।

१०। हकारेण चतुर्थाः।

ह-कारेण चतुर्थाः।

১০। হকারেণ চতুর্থাঃ।

হ-কারেণ চতুর্থাঃ।

૧૦। હકારેણ ચતુર્થાઃ।

હ-કારેણ ચતુર્થાઃ।

೧೦। ಹಕಾರೇಣ ಚತುರ್ಥಾಃ।

ಹ-ಕಾರೇಣ ಚತುರ್ಥಾಃ।

౧౦। హకారేణ చతుర్థాః।

హ-కారేణ చతుర్థాః।

११। एष बाह्यः प्रयत्नः।

एषः बाह्यः प्रयत्नः।

১১। এষ বাহ্যঃ প্রযত্নঃ।

এষঃ বাহ্যঃ প্রযত্নঃ।

૧૧। એષ બાહ્યઃ પ્રયત્નઃ।

એષઃ બાહ્યઃ પ્રયત્નઃ।

೧೧। ಏಷ ಬಾಹ್ಯಃ ಪ್ರಯತ್ನಃ।

ಏಷಃ ಬಾಹ್ಯಃ ಪ್ರಯತ್ನಃ।

౧౧। ఏష బాహ్యః ప్రయత్నః।

ఏషః బాహ్యః ప్రయత్నః।

५ - स्थानपीडनप्रकरणम्

৫ - স্থানপীড়নপ্রকরণম্

૫ - સ્થાનપીડનપ્રકરણમ્

೫ - ಸ್ಥಾನಪೀಡನಪ್ರಕರಣಮ್

౫ - స్థానపీడనప్రకరణమ్

१। तत्र स्पर्शयमवर्णकारो वायुरयःपिण्डवत्स्थानमभिपीडयति।

तत्र स्पर्श-यम-वर्ण-कारः वायुः अयः-पिण्ड-वत्स्थानम्अभि-पीडयति।

১। তত্র স্পর্শয়মবর্ণকারো বায়ুরয়ঃপিণ্ডবত্স্থানমভিপীড়য়তি।

তত্র স্পর্শ-যম-বর্ণ-কারঃ বায়ুঃ অয়ঃ-পিণ্ড-বত্স্থানম্অভি-পীড়য়তি।

૧। તત્ર સ્પર્શયમવર્ણકારો વાયુરયઃપિણ્ડવત્સ્થાનમભિપીડયતિ।

તત્ર સ્પર્શ-યમ-વર્ણ-કારઃ વાયુઃ અયઃ-પિણ્ડ-વત્સ્થાનમ્ અભિ-પીડયતિ।

೧। ತತ್ರ ಸ್ಪರ್ಶಯಮವರ್ಣಕಾರೋ ವಾಯುರಯಃಪಿಣ್ಡವತ್ ಸ್ಥಾನಮಭಿಪೀಡಯತಿ।

ತತ್ರ ಸ್ಪರ್ಶ-ಯಮ-ವರ್ಣ-ಕಾರಃ ವಾಯುಃ ಅಯಃ-ಪಿಣ್ಡ-ವತ್ ಸ್ಥಾನಮ್ ಅಭಿ-ಪೀಡಯತಿ।

౧। తత్ర స్పర్శయమవర్ణకారో వాయురయఃపిణ్డవత్స్థానమభిపీడయతి।

తత్ర స్పర్శ-యమ-వర్ణ-కారః వాయుః అయః-పిణ్డ-వత్స్థానమ్అభి-పీడయతి।

२। अन्तस्थवर्णकारो वायुर्दारुपिण्डवत्।

अन्तस्थ-वर्ण-कारः वायुः दारु-पिण्ड-वत्।

২। অন্তস্থবর্ণকারো বায়ুর্দারুপিণ্ডবত্।

অন্তস্থ-বর্ণ-কারঃ বায়ুঃ দারু-পিণ্ড-বত্।

૨। અન્તસ્થવર્ણકારો વાયુર્દારુપિણ્ડવત્।

અન્તસ્થ-વર્ણ-કારઃ વાયુઃ દારુ-પિણ્ડ-વત્।

೨। ಅನ್ತಸ್ಥವರ್ಣಕಾರೋ ವಾಯುರ್ದಾರುಪಿಣ್ಡವತ್।

ಅನ್ತಸ್ಥ-ವರ್ಣ-ಕಾರಃ ವಾಯುಃ ದಾರು-ಪಿಣ್ಡ-ವತ್।

౨। అన్తస్థవర్ణకారో వాయుర్దారుపిణ్డవత్।

అన్తస్థ-వర్ణ-కారః వాయుః దారు-పిణ్డ-వత్।

३। ऊष्मस्वरवर्णकारो वायुरूर्णापिण्डवत्।

ऊष्म-स्वर-वर्ण-कारः वायुः ऊर्णा-पिण्ड-वत्।

৩। ঊষ্মস্বরবর্ণকারো বায়ুরূর্ণাপিণ্ডবত্।

ঊষ্ম-স্বর-বর্ণ-কারঃ বায়ুঃ ঊর্ণা-পিণ্ড-বত্।

૩। ઊષ્મસ્વરવર્ણકારો વાયુરૂર્ણાપિણ્ડવત્।

ઊષ્મ-સ્વર-વર્ણ-કારઃ વાયુઃ ઊર્ણા-પિણ્ડ-વત્।

೩। ಊಷ್ಮಸ್ವರವರ್ಣಕಾರೋ ವಾಯುರೂರ್ಣಾಪಿಣ್ಡವತ್।

ಊಷ್ಮ-ಸ್ವರ-ವರ್ಣ-ಕಾರಃ ವಾಯುಃ ಊರ್ಣಾ-ಪಿಣ್ಡ-ವತ್।

౩। ఊష్మస్వరవర్ణకారో వాయురూర్ణాపిణ్డవత్।

ఊష్మ-స్వర-వర్ణ-కారః వాయుః ఊర్ణా-పిణ్డ-వత్।

६ - वृत्तिकारप्रकरणम्

৬ - বৃত্তিকারপ্রকরণম্

૬ - વૃત્તિકારપ્રકરણમ્

೬ - ವೃತ್ತಿಕಾರಪ್ರಕರಣಮ್

౬ - వృత్తికారప్రకరణమ్

१। एवं व्याख्याने वृत्तिकाराः पठन्ति -- अष्टादशप्रभेदमवर्णकुलमिति। अत्र --

एवम्व्याख्याने वृत्तिकाराः पठन्ति -- अष्टादश-प्रभेदम्अ-वर्ण-कुलम्इति। अत्र --

১। এবং ব্যাখ্যানে বৃত্তিকারাঃ পঠন্তি -- অষ্টাদশপ্রভেদমবর্ণকুলমিতি। অত্র --

এবম্ব্যাখ্যানে বৃত্তিকারাঃ পঠন্তি -- অষ্টাদশ-প্রভেদম্ অ-বর্ণ-কুলম্ ইতি। অত্র –

૧। એવં વ્યાખ્યાને વૃત્તિકારાઃ પઠન્તિ -- અષ્ટાદશપ્રભેદમવર્ણકુલમિતિ। અત્ર --

એવમ્વ્યાખ્યાને વૃત્તિકારાઃ પઠન્તિ -- અષ્ટાદશ-પ્રભેદમ્અ-વર્ણ-કુલમ્ઇતિ। અત્ર --

೧। ಏವಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನೇ ವೃತ್ತಿಕಾರಾಃ ಪಠನ್ತಿ -- ಅಷ್ಟಾದಶಪ್ರಭೇದಮವರ್ಣಕುಲಮಿತಿ। ಅತ್ರ --

ಏವಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನೇ ವೃತ್ತಿಕಾರಾಃ ಪಠನ್ತಿ -- ಅಷ್ಟಾದಶ-ಪ್ರಭೇದಮ್ ಅ-ವರ್ಣ-ಕುಲಮ್ ಇತಿ। ಅತ್ರ --

౧। ఏవం వ్యాఖ్యానే వృత్తికారాః పఠన్తి -- అష్టాదశప్రభేదమవర్ణకులమితి। అత్ర --

ఏవమ్వ్యాఖ్యానే వృత్తికారాః పఠన్తి -- అష్టాదశ-ప్రభేదమ్అ-వర్ణ-కులమ్ఇతి। అత్ర --

२। ह्रस्वदीर्घप्लुतत्वाच्च त्रैस्वर्योपनयेन च। आनुनासिक्यभेदाच्च संख्यातोऽष्टादशात्मकः ॥ इति ।

ह्रस्व-दीर्घ-प्लुतत्वात्च त्रैस्वर्य-उपनयेन च। आनुनासिक्य-भेदात्च संख्यातः अष्टादश-आत्मकः ॥ इति ।

২। হ্রস্বদীর্ঘপ্লুতত্বাচ্চ ত্রৈস্বর্যোপনয়েন চ। আনুনাসিক্যভেদাচ্চ সংখ্যাতোঽষ্টাদশাত্মকঃ ॥ ইতি ।

হ্রস্ব-দীর্ঘ-প্লুতত্বাত্চ ত্রৈস্বর্য-উপনয়েন চ। আনুনাসিক্য-ভেদাত্চ সংখ্যাতঃ অষ্টাদশ-আত্মকঃ ॥ ইতি ।

૨। હ્રસ્વદીર્ઘપ્લુતત્વાચ્ચ ત્રૈસ્વર્યોપનયેન ચ। આનુનાસિક્યભેદાચ્ચ સંખ્યાતોऽષ્ટાદશાત્મકઃ ॥ ઇતિ ।

હ્રસ્વ-દીર્ઘ-પ્લુતત્વાત્ચ ત્રૈસ્વર્ય-ઉપનયેન ચ। આનુનાસિક્ય-ભેદાત્ચ સંખ્યાતઃ અષ્ટાદશ-આત્મકઃ ॥ ઇતિ ।

೨। ಹ್ರಸ್ವದೀರ್ಘಪ್ಲುತತ್ವಾಚ್ಚ ತ್ರೈಸ್ವರ್ಯೋಪನಯೇನ ಚ। ಆನುನಾಸಿಕ್ಯಭೇದಾಚ್ಚ ಸಂಖ್ಯಾತೋऽಷ್ಟಾದಶಾತ್ಮಕಃ ॥ ಇತಿ ।

ಹ್ರಸ್ವ-ದೀರ್ಘ-ಪ್ಲುತತ್ವಾತ್ ಚ ತ್ರೈಸ್ವರ್ಯ-ಉಪನಯೇನ ಚ। ಆನುನಾಸಿಕ್ಯ-ಭೇದಾತ್ ಚ ಸಂಖ್ಯಾತಃ ಅಷ್ಟಾದಶ-ಆತ್ಮಕಃ ॥ ಇತಿ ।

౨। హ్రస్వదీర్ఘప్లుతత్వాచ్చ త్రైస్వర్యోపనయేన చ। ఆనునాసిక్యభేదాచ్చ సంఖ్యాతోऽష్టాదశాత్మకః ॥ ఇతి ।

హ్రస్వ-దీర్ఘ-ప్లుతత్వాత్చ త్రైస్వర్య-ఉపనయేన చ। ఆనునాసిక్య-భేదాత్చ సంఖ్యాతః అష్టాదశ-ఆత్మకః ॥ ఇతి ।

३। एवमिवर्णादयः।

एवम्इ-वर्ण-आदयः।

৩। এবমিবর্ণাদয়ঃ।

এবম্ই-বর্ণ-আদয়ঃ।

૩। એવમિવર્ણાદયઃ।

એવમ્ઇ-વર્ણ-આદયઃ।

೩। ಏವಮಿವರ್ಣಾದಯಃ।

ಏವಮ್ ಇ-ವರ್ಣ-ಆದಯಃ।

౩। ఏవమివర్ణాదయః।

ఏవమ్ఇ-వర్ణ-ఆదయః।

४। ऌवर्णस्य दीर्घा न सन्ति।

ऌ-वर्णस्य दीर्घाः न सन्ति।

৪। ঌবর্ণস্য দীর্ঘা ন সন্তি।

ঌ-বর্ণস্য দীর্ঘাঃ ন সন্তি।

૪। ऌવર્ણસ્ય દીર્ઘા ન સન્તિ।

ऌ-વર્ણસ્ય દીર્ઘાઃ ન સન્તિ।

೪। ಌವರ್ಣಸ್ಯ ದೀರ್ಘಾ ನ ಸನ್ತಿ।

ಌ-ವರ್ಣಸ್ಯ ದೀರ್ಘಾಃ ನ ಸನ್ತಿ।

౪। ఌవర్ణస్య దీర్ఘా న సన్తి।

ఌ-వర్ణస్య దీర్ఘాః న సన్తి।

५। तं द्वादशप्रभेदमाचक्षते।

तम्द्वादश-प्रभेदम्आचक्षते।

৫। তং দ্বাদশপ্রভেদমাচক্ষতে।

তম্দ্বাদশ-প্রভেদম্আচক্ষতে।

૫। તં દ્વાદશપ્રભેદમાચક્ષતે।

તમ્દ્વાદશ-પ્રભેદમ્આચક્ષતે।

೫। ತಂ ದ್ವಾದಶಪ್ರಭೇದಮಾಚಕ್ಷತೇ।

ತಮ್ ದ್ವಾದಶ-ಪ್ರಭೇದಮ್ ಆಚಕ್ಷತೇ।

౫। తం ద్వాదశప్రభేదమాచక్షతే।

తమ్ద్వాదశ-ప్రభేదమ్ఆచక్షతే।

६। यदृच्छाशक्तिजानुकरणा वा यदा दीर्घाः स्युस्तदा तमप्यष्टादशप्रभेदं ब्रुवते।

यदृच्छा-शक्तिज-अनुकरणाः वा यदा दीर्घाः स्युः तदा तम्अपि अष्टादश-प्रभेदम्ब्रुवते।

৬। যদৃচ্ছাশক্তিজানুকরণা বা যদা দীর্ঘাঃ স্যুস্তদা তমপ্যষ্টাদশপ্রভেদং ব্রুবতে।

যদৃচ্ছা-শক্তিজ-অনুকরণাঃ বা যদা দীর্ঘাঃ স্যুঃ তদা তম্অপি অষ্টাদশ-প্রভেদম্ব্রুবতে।

૬। યદૃચ્છાશક્તિજાનુકરણા વા યદા દીર્ઘાઃ સ્યુસ્તદા તમપ્યષ્ટાદશપ્રભેદં બ્રુવતે।

યદૃચ્છા-શક્તિજ-અનુકરણાઃ વા યદા દીર્ઘાઃ સ્યુઃ તદા તમ્અપિ અષ્ટાદશ-પ્રભેદમ્બ્રુવતે।

೬। ಯದೃಚ್ಛಾಶಕ್ತಿಜಾನುಕರಣಾ ವಾ ಯದಾ ದೀರ್ಘಾಃ ಸ್ಯುಸ್ತದಾ ತಮಪ್ಯಷ್ಟಾದಶಪ್ರಭೇದಂ ಬ್ರುವತೇ।

ಯದೃಚ್ಛಾ-ಶಕ್ತಿಜ-ಅನುಕರಣಾಃ ವಾ ಯದಾ ದೀರ್ಘಾಃ ಸ್ಯುಃ ತದಾ ತಮ್ ಅಪಿ ಅಷ್ಟಾದಶ-ಪ್ರಭೇದಮ್ ಬ್ರುವತೇ।

౬। యదృచ్ఛాశక్తిజానుకరణా వా యదా దీర్ఘాః స్యుస్తదా తమప్యష్టాదశప్రభేదం బ్రువతే।

యదృచ్ఛా-శక్తిజ-అనుకరణాః వా యదా దీర్ఘాః స్యుః తదా తమ్అపి అష్టాదశ-ప్రభేదమ్బ్రువతే।

७। सन्ध्यक्षराणां ह्रस्वा न सन्ति।

सन्धि-अक्षराणाम्ह्रस्वाः न सन्ति।

৭। সন্ধ্যক্ষরাণাং হ্রস্বা ন সন্তি।

সন্ধি-অক্ষরাণাম্হ্রস্বাঃ ন সন্তি।

૭। સન્ધ્યક્ષરાણાં હ્રસ્વા ન સન્તિ।

સન્ધિ-અક્ષરાણામ્હ્રસ્વાઃ ન સન્તિ।

೭। ಸನ್ಧ್ಯಕ್ಷರಾಣಾಂ ಹ್ರಸ್ವಾ ನ ಸನ್ತಿ।

ಸನ್ಧಿ-ಅಕ್ಷರಾಣಾಮ್ ಹ್ರಸ್ವಾಃ ನ ಸನ್ತಿ।

౭। సన్ధ్యక్షరాణాం హ్రస్వా న సన్తి।

సన్ధి-అక్షరాణామ్హ్రస్వాః న సన్తి।

८। तान्यपि द्वादशप्रभेदानि।

तानि अपि द्वादश-प्रभेदानि।

৮। তান্যপি দ্বাদশপ্রভেদানি।

তানি অপি দ্বাদশ-প্রভেদানি।

૮। તાન્યપિ દ્વાદશપ્રભેદાનિ।

તાનિ અપિ દ્વાદશ-પ્રભેદાનિ।

೮। ತಾನ್ಯಪಿ ದ್ವಾದಶಪ್ರಭೇದಾನಿ।

ತಾನಿ ಅಪಿ ದ್ವಾದಶ-ಪ್ರಭೇದಾನಿ।

౮। తాన్యపి ద్వాదశప్రభేదాని।

తాని అపి ద్వాదశ-ప్రభేదాని।

९। छन्दोगानां सात्यमुग्रिराणायनीया (नां) ह्रस्वानि पठन्ति।

छन्दः-गानाम्सात्यमुग्रिराणायनीयाः (नाम्) ह्रस्वानि पठन्ति।

৯। ছন্দোগানাং সাত্যমুগ্রিরাণায়নীয়া (নাং) হ্রস্বানি পঠন্তি।

ছন্দঃ-গানাম্সাত্যমুগ্রিরাণায়নীয়াঃ (নাম্) হ্রস্বানি পঠন্তি।

૯। છન્દોગાનાં સાત્યમુગ્રિરાણાયનીયા (નાં) હ્રસ્વાનિ પઠન્તિ।

છન્દઃ-ગાનામ્સાત્યમુગ્રિરાણાયનીયાઃ (નામ્) હ્રસ્વાનિ પઠન્તિ।

೯। ಛನ್ದೋಗಾನಾಂ ಸಾತ್ಯಮುಗ್ರಿರಾಣಾಯನೀಯಾ (ನಾಂ) ಹ್ರಸ್ವಾನಿ ಪಠನ್ತಿ।

ಛನ್ದಃ-ಗಾನಾಮ್ ಸಾತ್ಯಮುಗ್ರಿರಾಣಾಯನೀಯಾಃ (ನಾಮ್) ಹ್ರಸ್ವಾನಿ ಪಠನ್ತಿ।

౯। ఛన్దోగానాం సాత్యముగ్రిరాణాయనీయా (నాం) హ్రస్వాని పఠన్తి।

ఛన్దః-గానామ్సాత్యముగ్రిరాణాయనీయాః (నామ్) హ్రస్వాని పఠన్తి।

१०। तेषामप्यष्टादशप्रभेदानि।

तेषाम्अपि अष्टादश-प्रभेदानि।

১০। তেষামপ্যষ্টাদশপ্রভেদানি।

তেষাম্অপি অষ্টাদশ-প্রভেদানি।

૧૦। તેષામપ્યષ્ટાદશપ્રભેદાનિ।

તેષામ્અપિ અષ્ટાદશ-પ્રભેદાનિ।

೧೦। ತೇಷಾಮಪ್ಯಷ್ಟಾದಶಪ್ರಭೇದಾನಿ।

ತೇಷಾಮ್ ಅಪಿ ಅಷ್ಟಾದಶ-ಪ್ರಭೇದಾನಿ।

౧౦। తేషామప్యష్టాదశప్రభేదాని।

తేషామ్అపి అష్టాదశ-ప్రభేదాని।

११। अन्तस्था द्विप्रभेदा रेफवर्जिता: सानुनासिका निरनुनासिकाश्च।

अन्तस्थाः द्वि-प्रभेदाः रेफ-वर्जिता: स-अनुनासिकाः निः-अनुनासिकाः च।

১১। অন্তস্থা দ্বিপ্রভেদা রেফবর্জিতা: সানুনাসিকা নিরনুনাসিকাশ্চ।

অন্তস্থাঃ দ্বি-প্রভেদাঃ রেফ-বর্জিতা: স-অনুনাসিকাঃ নিঃ-অনুনাসিকাঃ চ।

૧૧। અન્તસ્થા દ્વિપ્રભેદા રેફવર્જિતા: સાનુનાસિકા નિરનુનાસિકાશ્ચ।

અન્તસ્થાઃ દ્વિ-પ્રભેદાઃ રેફ-વર્જિતા: સ-અનુનાસિકાઃ નિઃ-અનુનાસિકાઃ ચ।

೧೧। ಅನ್ತಸ್ಥಾ ದ್ವಿಪ್ರಭೇದಾ ರೇಫವರ್ಜಿತಾ: ಸಾನುನಾಸಿಕಾ ನಿರನುನಾಸಿಕಾಶ್ಚ।

ಅನ್ತಸ್ಥಾಃ ದ್ವಿ-ಪ್ರಭೇದಾಃ ರೇಫ-ವರ್ಜಿತಾ: ಸ-ಅನುನಾಸಿಕಾಃ ನಿಃ-ಅನುನಾಸಿಕಾಃ ಚ।

౧౧। అన్తస్థా ద్విప్రభేదా రేఫవర్జితా: సానునాసికా నిరనునాసికాశ్చ।

అన్తస్థాః ద్వి-ప్రభేదాః రేఫ-వర్జితా: స-అనునాసికాః నిః-అనునాసికాః చ।

१२। रेफोष्मणां सवर्णा न सन्ति।

रेफ-ऊष्मणाम्स-वर्णाः न सन्ति।

১২। রেফোষ্মণাং সবর্ণা ন সন্তি।

রেফ-ঊষ্মণাম্স-বর্ণাঃ ন সন্তি।

૧૨। રેફોષ્મણાં સવર્ણા ન સન્તિ।

રેફ-ઊષ્મણામ્સ-વર્ણાઃ ન સન્તિ।

೧೨। ರೇಫೋಷ್ಮಣಾಂ ಸವರ್ಣಾ ನ ಸನ್ತಿ।

ರೇಫ-ಊಷ್ಮಣಾಮ್ ಸ-ವರ್ಣಾಃ ನ ಸನ್ತಿ।

౧౨। రేఫోష్మణాం సవర్ణా న సన్తి।

రేఫ-ఊష్మణామ్స-వర్ణాః న సన్తి।

१३। वर्ग्यो वर्ग्येण सवर्णः।

वर्ग्यः वर्ग्येण सवर्णः।

১৩। বর্গ্যো বর্গ্যেণ সবর্ণঃ।

বর্গ্যঃ বর্গ্যেণ সবর্ণঃ।

૧૩। વર્ગ્યો વર્ગ્યેણ સવર્ણઃ।

વર્ગ્યઃ વર્ગ્યેણ સવર્ણઃ।

೧೩। ವರ್ಗ್ಯೋ ವರ್ಗ್ಯೇಣ ಸವರ್ಣಃ।

ವರ್ಗ್ಯಃ ವರ್ಗ್ಯೇಣ ಸವರ್ಣಃ।

౧౩। వర్గ్యో వర్గ్యేణ సవర్ణః।

వర్గ్యః వర్గ్యేణ సవర్ణః।

७ - प्रक्रमप्रकरणम्

৭ - প্রক্রমপ্রকরণম্

૭ - પ્રક્રમપ્રકરણમ્

೭ - ಪ್ರಕ್ರಮಪ್ರಕರಣಮ್

౭ - ప్రక్రమప్రకరణమ్

१। एष क्रमो वर्णानाम्।

एषः क्रमः वर्णानाम्।

১। এষ ক্রমো বর্ণানাম্।

এষঃ ক্রমঃ বর্ণানাম্।

૧। એષ ક્રમો વર્ણાનામ્।

એષઃ ક્રમઃ વર્ણાનામ્।

೧। ಏಷ ಕ್ರಮೋ ವರ್ಣಾನಾಮ್।

ಏಷಃ ಕ್ರಮಃ ವರ್ಣಾನಾಮ್।

౧। ఏష క్రమో వర్ణానామ్।

ఏషః క్రమః వర్ణానామ్।

२। तत्रैषां स्थानकरणप्रयत्नानां व्याकरणप्रसिद्धिरुच्यते।

तत्र एषाम्स्थान-करण-प्रयत्नानाम्व्याकरण-प्रसिद्धिः उच्यते।

২। তত্রৈষাং স্থানকরণপ্রযত্নানাং ব্যাকরণপ্রসিদ্ধিরুচ্যতে।

তত্র এষাম্স্থান-করণ-প্রযত্নানাম্ব্যাকরণ-প্রসিদ্ধিঃ উচ্যতে।

૨। તત્રૈષાં સ્થાનકરણપ્રયત્નાનાં વ્યાકરણપ્રસિદ્ધિરુચ્યતે।

તત્ર એષામ્સ્થાન-કરણ-પ્રયત્નાનામ્વ્યાકરણ-પ્રસિદ્ધિઃ ઉચ્યતે।

೨। ತತ್ರೈಷಾಂ ಸ್ಥಾನಕರಣಪ್ರಯತ್ನಾನಾಂ ವ್ಯಾಕರಣಪ್ರಸಿದ್ಧಿರುಚ್ಯತೇ।

ತತ್ರ ಏಷಾಮ್ ಸ್ಥಾನ-ಕರಣ-ಪ್ರಯತ್ನಾನಾಮ್ ವ್ಯಾಕರಣ-ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಃ ಉಚ್ಯತೇ।

౨। తత్రైషాం స్థానకరణప్రయత్నానాం వ్యాకరణప్రసిద్ధిరుచ్యతే।

తత్ర ఏషామ్స్థాన-కరణ-ప్రయత్నానామ్వ్యాకరణ-ప్రసిద్ధిః ఉచ్యతే।

३। इह यत्र स्थाने वर्णा उपलभ्यन्ते तत्र स्थानम्।

इह यत्र स्थाने वर्णाः उपलभ्यन्ते तत्र स्थानम्।

৩। ইহ যত্র স্থানে বর্ণা উপলভ্যন্তে তত্র স্থানম্।

ইহ যত্র স্থানে বর্ণাঃ উপলভ্যন্তে তত্র স্থানম্।

૩। ઇહ યત્ર સ્થાને વર્ણા ઉપલભ્યન્તે તત્ર સ્થાનમ્।

ઇહ યત્ર સ્થાને વર્ણાઃ ઉપલભ્યન્તે તત્ર સ્થાનમ્।

೩। ಇಹ ಯತ್ರ ಸ್ಥಾನೇ ವರ್ಣಾ ಉಪಲಭ್ಯನ್ತೇ ತತ್ರ ಸ್ಥಾನಮ್।

ಇಹ ಯತ್ರ ಸ್ಥಾನೇ ವರ್ಣಾಃ ಉಪಲಭ್ಯನ್ತೇ ತತ್ರ ಸ್ಥಾನಮ್।

౩। ఇహ యత్ర స్థానే వర్ణా ఉపలభ్యన్తే తత్ర స్థానమ్।

ఇహ యత్ర స్థానే వర్ణాః ఉపలభ్యన్తే తత్ర స్థానమ్।

४। येन निर्वर्त्यन्ते तत् करणम्।

येन निर्वर्त्यन्ते तत् करणम्।

৪। যেন নির্বর্ত্যন্তে তত্করণম্।

যেন নির্বর্ত্যন্তে তত্ করণম্।

૪। યેન નિર્વર્ત્યન્તે તત્કરણમ્।

યેન નિર્વર્ત્યન્તે તત્કરણમ્।

೪। ಯೇನ ನಿರ್ವರ್ತ್ಯನ್ತೇ ತತ್ ಕರಣಮ್।

ಯೇನ ನಿರ್ವರ್ತ್ಯನ್ತೇ ತತ್ ಕರಣಮ್।

౪। యేన నిర్వర్త్యన్తే తత్కరణమ్।

యేన నిర్వర్త్యన్తే తత్కరణమ్।

५। प्रयतनं प्रयत्नः।

प्रयतनम् प्रयत्नः।

৫। প্রযতনং প্রযত্নঃ।

প্রযতনম্ প্রযত্নঃ।

૫। પ્રયતનં પ્રયત્નઃ।

પ્રયતનમ્પ્રયત્નઃ।

೫। ಪ್ರಯತನಂ ಪ್ರಯತ್ನಃ।

ಪ್ರಯತನಮ್ ಪ್ರಯತ್ನಃ।

౫। ప్రయతనం ప్రయత్నః।

ప్రయతనమ్ప్రయత్నః।

८ - नाभितलप्रकरणम्

৮ - নাভিতলপ্রকরণম্

૮ - નાભિતલપ્રકરણમ્

೮ - ನಾಭಿತಲಪ್ರಕರಣಮ್

౮ - నాభితలప్రకరణమ్

१। तत्र नाभिप्रदेशात्प्रयत्नप्रेरितः प्राणो नाम वायुरुर्ध्वमाक्रमन्नुरःप्रभृतीनां स्थानानामन्यतमस्मिन्स्थाने प्रयत्नेन विधार्यते।

स विधार्यमाणो वायुः स्थानमभिहन्ति।

तस्मात्स्थानाभिघाताद्ध्वनिरुत्पद्यते आकाशे सा वर्णश्रुतिः। स वर्णस्यात्मलाभः।

तत्र नाभि-प्रदेशात् प्रयत्न-प्रेरितः प्राणः नाम वायुः उर्ध्वम्आक्रमन्उरः-प्रभृतीनाम्स्थानानाम्अन्यतमस्मिन्स्थाने प्रयत्नेन विधार्यते।

स विधार्य-माणः वायुः स्थानम्अभिहन्ति। तस्मात्स्थान-अभिघातात्ध्वनिः उत्पद्यते आकाशे सा वर्ण-श्रुतिः।

स वर्णस्य आत्मलाभः।

১। তত্র নাভিপ্রদেশাত্ প্রযত্নপ্রেরিতঃ প্রাণো নাম বায়ুরুর্ধ্বমাক্রমন্নুরঃপ্রভৃতীনাং স্থানানামন্যতমস্মিন্স্থানে প্রযত্নেন বিধার্যতে।

স বিধার্যমাণো বায়ুঃ স্থানমভিহন্তি।

তস্মাত্স্থানাভিঘাতাদ্ধ্বনিরুত্পদ্যতে আকাশে সা বর্ণশ্রুতিঃ। স বর্ণস্যাত্মলাভঃ।

তত্র নাভি-প্রদেশাত্ প্রযত্ন-প্রেরিতঃ প্রাণঃ নাম বায়ুঃ উর্ধ্বম্ আক্রমন্ উরঃ-প্রভৃতীনাম্ স্থানানাম্ অন্যতমস্মিন্ স্থানে প্রযত্নেন বিধার্যতে।

স বিধার্য-মাণঃ বায়ুঃ স্থানম্ অভিহন্তি। তস্মাত্স্থান-অভিঘাতাত্ ধ্বনিঃ উত্পদ্যতে আকাশে সা বর্ণ-শ্রুতিঃ। স বর্ণস্য আত্মলাভঃ।

૧। તત્ર નાભિપ્રદેશાત્ પ્રયત્નપ્રેરિતઃ પ્રાણો નામ વાયુરુર્ધ્વમાક્રમન્નુરઃપ્રભૃતીનાં સ્થાનાનામન્યતમસ્મિન્સ્થાને પ્રયત્નેન વિધાર્યતે। સ વિધાર્યમાણો વાયુઃ સ્થાનમભિહન્તિ। તસ્માત્સ્થાનાભિઘાતાદ્ધ્વનિરુત્પદ્યતે આકાશે સા વર્ણશ્રુતિઃ। સ વર્ણસ્યાત્મલાભઃ।

તત્ર નાભિ-પ્રદેશાત્ પ્રયત્ન-પ્રેરિતઃ પ્રાણઃ નામ વાયુઃ ઉર્ધ્વમ્આક્રમન્ઉરઃ-પ્રભૃતીનામ્સ્થાનાનામ્અન્યતમસ્મિન્સ્થાને પ્રયત્નેન વિધાર્યતે। સ વિધાર્ય-માણઃ વાયુઃ સ્થાનમ્ અભિહન્તિ। તસ્માત્સ્થાન-અભિઘાતાત્ધ્વનિઃ ઉત્પદ્યતે આકાશે સા વર્ણ-શ્રુતિઃ। સ વર્ણસ્ય આત્મલાભઃ।

೧। ತತ್ರ ನಾಭಿಪ್ರದೇಶಾತ್ ಪ್ರಯತ್ನಪ್ರೇರಿತಃ ಪ್ರಾಣೋ ನಾಮ ವಾಯುರುರ್ಧ್ವಮಾಕ್ರಮನ್ನುರಃಪ್ರಭೃತೀನಾಂ ಸ್ಥಾನಾನಾಮನ್ಯತಮಸ್ಮಿನ್ ಸ್ಥಾನೇ ಪ್ರಯತ್ನೇನ ವಿಧಾರ್ಯತೇ। ಸ ವಿಧಾರ್ಯಮಾಣೋ ವಾಯುಃ ಸ್ಥಾನಮಭಿಹನ್ತಿ। ತಸ್ಮಾತ್ ಸ್ಥಾನಾಭಿಘಾತಾದ್ ಧ್ವನಿರುತ್ಪದ್ಯತೇ ಆಕಾಶೇ ಸಾ ವರ್ಣಶ್ರುತಿಃ। ಸ ವರ್ಣಸ್ಯಾತ್ಮಲಾಭಃ।

ತತ್ರ ನಾಭಿ-ಪ್ರದೇಶಾತ್ ಪ್ರಯತ್ನ-ಪ್ರೇರಿತಃ ಪ್ರಾಣಃ ನಾಮ ವಾಯುಃ ಉರ್ಧ್ವಮ್ ಆಕ್ರಮನ್ ಉರಃ-ಪ್ರಭೃತೀನಾಮ್ ಸ್ಥಾನಾನಾಮ್ ಅನ್ಯತಮಸ್ಮಿನ್ ಸ್ಥಾನೇ ಪ್ರಯತ್ನೇನ ವಿಧಾರ್ಯತೇ। ಸ ವಿಧಾರ್ಯ-ಮಾಣಃ ವಾಯುಃ ಸ್ಥಾನಮ್ ಅಭಿಹನ್ತಿ। ತಸ್ಮಾತ್ ಸ್ಥಾನ-ಅಭಿಘಾತಾತ್ ಧ್ವನಿಃ ಉತ್ಪದ್ಯತೇ ಆಕಾಶೇ ಸಾ ವರ್ಣ-ಶ್ರುತಿಃ। ಸ ವರ್ಣಸ್ಯ ಆತ್ಮಲಾಭಃ।

౧। తత్ర నాభిప్రదేశాత్ప్రయత్నప్రేరితః ప్రాణో నామ వాయురుర్ధ్వమాక్రమన్నురఃప్రభృతీనాం స్థానానామన్యతమస్మిన్స్థానే ప్రయత్నేన విధార్యతే। స విధార్యమాణో వాయుః స్థానమభిహన్తి। తస్మాత్స్థానాభిఘాతాద్ధ్వనిరుత్పద్యతే ఆకాశే సా వర్ణశ్రుతిః। స వర్ణస్యాత్మలాభః।

తత్ర నాభి-ప్రదేశాత్ప్రయత్న-ప్రేరితః ప్రాణః నామ వాయుః ఉర్ధ్వమ్ఆక్రమన్ఉరః-ప్రభృతీనామ్స్థానానామ్అన్యతమస్మిన్స్థానే ప్రయత్నేన విధార్యతే। స విధార్య-మాణః వాయుః స్థానమ్అభిహన్తి। తస్మాత్స్థాన-అభిఘాతాత్ధ్వనిః ఉత్పద్యతే ఆకాశే సా వర్ణ-శ్రుతిః। స వర్ణస్య ఆత్మలాభః।

२। तत्र ध्वनावुत्पद्यमाने यदा स्थानकरणप्रयत्नाः परस्परं स्पृशन्ति सा स्पृष्टता।

तत्र ध्वनौ उत्पद्यमाने यदा स्थान-करण-प्रयत्नाः परः-परम्स्पृशन्ति सा स्पृष्टता।

২। তত্র ধ্বনাবুত্পদ্যমানে যদা স্থানকরণপ্রযত্নাঃ পরস্পরং স্পৃশন্তি সা স্পৃষ্টতা।

তত্র ধ্বনৌ উত্পদ্যমানে যদা স্থান-করণ-প্রযত্নাঃ পরঃ-পরম্স্পৃশন্তি সা স্পৃষ্টতা।

૨। તત્ર ધ્વનાવુત્પદ્યમાને યદા સ્થાનકરણપ્રયત્નાઃ પરસ્પરં સ્પૃશન્તિ સા સ્પૃષ્ટતા।

તત્ર ધ્વનૌ ઉત્પદ્યમાને યદા સ્થાન-કરણ-પ્રયત્નાઃ પરઃ-પરમ્સ્પૃશન્તિ સા સ્પૃષ્ટતા।

೨। ತತ್ರ ಧ್ವನಾವುತ್ಪದ್ಯಮಾನೇ ಯದಾ ಸ್ಥಾನಕರಣಪ್ರಯತ್ನಾಃ ಪರಸ್ಪರಂ ಸ್ಪೃಶನ್ತಿ ಸಾ ಸ್ಪೃಷ್ಟತಾ।

ತತ್ರ ಧ್ವನೌ ಉತ್ಪದ್ಯಮಾನೇ ಯದಾ ಸ್ಥಾನ-ಕರಣ-ಪ್ರಯತ್ನಾಃ ಪರಃ-ಪರಮ್ ಸ್ಪೃಶನ್ತಿ ಸಾ ಸ್ಪೃಷ್ಟತಾ।

౨। తత్ర ధ్వనావుత్పద్యమానే యదా స్థానకరణప్రయత్నాః పరస్పరం స్పృశన్తి సా స్పృష్టతా।

తత్ర ధ్వనౌ ఉత్పద్యమానే యదా స్థాన-కరణ-ప్రయత్నాః పరః-పరమ్స్పృశన్తి సా స్పృష్టతా।

३। यदेषत्स्पृशन्ति तदेषत्स्पृष्टता।

यदा ईषत्स्पृशन्ति तदा ईषत्स्पृष्टता।

৩। যদেষত্স্পৃশন্তি তদেষত্স্পৃষ্টতা।

যদা ঈষত্স্পৃশন্তি তদা ঈষত্স্পৃষ্টতা।

૩। યદેષત્સ્પૃશન્તિ તદેષત્સ્પૃષ્ટતા।

યદા ઈષત્સ્પૃશન્તિ તદા ઈષત્સ્પૃષ્ટતા।

೩। ಯದೇಷತ್ ಸ್ಪೃಶನ್ತಿ ತದೇಷತ್ ಸ್ಪೃಷ್ಟತಾ।

ಯದಾ ಈಷತ್ ಸ್ಪೃಶನ್ತಿ ತದಾ ಈಷತ್ ಸ್ಪೃಷ್ಟತಾ।

౩। యదేషత్స్పృశన్తి తదేషత్స్పృష్టతా।

యదా ఈషత్స్పృశన్తి తదా ఈషత్స్పృష్టతా।

४। दूरेण यदा स्पृशन्ति सा विवृतता।

दूरेण यदा स्पृशन्ति सा विवृतता।

৪। দূরেণ যদা স্পৃশন্তি সা বিবৃততা।

দূরেণ যদা স্পৃশন্তি সা বিবৃততা।

૪। દૂરેણ યદા સ્પૃશન્તિ સા વિવૃતતા।

દૂરેણ યદા સ્પૃશન્તિ સા વિવૃતતા।

೪। ದೂರೇಣ ಯದಾ ಸ್ಪೃಶನ್ತಿ ಸಾ ವಿವೃತತಾ।

ದೂರೇಣ ಯದಾ ಸ್ಪೃಶನ್ತಿ ಸಾ ವಿವೃತತಾ।

౪। దూరేణ యదా స్పృశన్తి సా వివృతతా।

దూరేణ యదా స్పృశన్తి సా వివృతతా।

५। सामीप्येन यदा स्पृशन्ति सा संवृतता।

सामीप्येन यदा स्पृशन्ति सा संवृतता।

৫। সামীপ্যেন যদা স্পৃশন্তি সা সংবৃততা।

সামীপ্যেন যদা স্পৃশন্তি সা সংবৃততা।

૫। સામીપ્યેન યદા સ્પૃશન્તિ સા સંવૃતતા।

સામીપ્યેન યદા સ્પૃશન્તિ સા સંવૃતતા।

೫। ಸಾಮೀಪ್ಯೇನ ಯದಾ ಸ್ಪೃಶನ್ತಿ ಸಾ ಸಂವೃತತಾ।

ಸಾಮೀಪ್ಯೇನ ಯದಾ ಸ್ಪೃಶನ್ತಿ ಸಾ ಸಂವೃತತಾ।

౫। సామీప్యేన యదా స్పృశన్తి సా సంవృతతా।

సామీప్యేన యదా స్పృశన్తి సా సంవృతతా।

६। इत्येषोऽन्तः प्रयत्नः।

इति एषः अन्तः-प्रयत्नः।

৬। ইত্যেষোঽন্তঃ প্রযত্নঃ।

ইতি এষঃ অন্তঃ-প্রযত্নঃ।

૬। ઇત્યેષોऽન્તઃ પ્રયત્નઃ।

ઇતિ એષઃ અન્તઃ-પ્રયત્નઃ।

೬। ಇತ್ಯೇಷೋऽನ್ತಃ ಪ್ರಯತ್ನಃ।

ಇತಿ ಏಷಃ ಅನ್ತಃ-ಪ್ರಯತ್ನಃ।

౬। ఇత్యేషోऽన్తః ప్రయత్నః।

ఇతి ఏషః అన్తః-ప్రయత్నః।

७। स इदानीं प्राणो नाम वायुरूर्ध्वमाक्रमन्मूर्ध्नि प्रतिहतो निवृत्तो यदा कोष्ठमभिहन्ति तदा कोष्ठेऽभिहन्यमाने गलबिलस्य विवृतत्वाद्विवारः संवृतत्वात्संवारो जायते।

स इदानीम्प्राणः नाम वायुः ऊर्ध्वम्आक्रमन्मूर्ध्नि प्रतिहतः निवृत्तः यदा कोष्ठम्अभिहन्ति तदा कोष्ठे अभिहन्यमाने गल-बिलस्य विवृतत्वात्विवारः संवृतत्वात्संवारः जायते।

৭। স ইদানীং প্রাণো নাম বায়ুরূর্ধ্বমাক্রমন্মূর্ধ্নি প্রতিহতো নিবৃত্তো যদা কোষ্ঠমভিহন্তি তদা কোষ্ঠেঽভিহন্যমানে গলবিলস্য বিবৃতত্বাদ্বিবারঃ সংবৃতত্বাত্সংবারো জায়তে।

স ইদানীম্প্রাণঃ নাম বায়ুঃ ঊর্ধ্বম্আক্রমন্মূর্ধ্নি প্রতিহতঃ নিবৃত্তঃ যদা কোষ্ঠম্অভিহন্তি তদা কোষ্ঠে অভিহন্যমানে গল-বিলস্য বিবৃতত্বাত্বিবারঃ সংবৃতত্বাত্সংবারঃ জায়তে।

૭। સ ઇદાનીં પ્રાણો નામ વાયુરૂર્ધ્વમાક્રમન્મૂર્ધ્નિ પ્રતિહતો નિવૃત્તો યદા કોષ્ઠમભિહન્તિ તદા કોષ્ઠેऽભિહન્યમાને ગલબિલસ્ય વિવૃતત્વાદ્વિવારઃ સંવૃતત્વાત્સંવારો જાયતે।

સ ઇદાનીમ્પ્રાણઃ નામ વાયુઃ ઊર્ધ્વમ્આક્રમન્મૂર્ધ્નિ પ્રતિહતઃ નિવૃત્તઃ યદા કોષ્ઠમ્અભિહન્તિ તદા કોષ્ઠે અભિહન્યમાને ગલ-બિલસ્ય વિવૃતત્વાત્વિવારઃ સંવૃતત્વાત્સંવારઃ જાયતે।

೭। ಸ ಇದಾನೀಂ ಪ್ರಾಣೋ ನಾಮ ವಾಯುರೂರ್ಧ್ವಮಾಕ್ರಮನ್ ಮೂರ್ಧ್ನಿ ಪ್ರತಿಹತೋ ನಿವೃತ್ತೋ ಯದಾ ಕೋಷ್ಠಮಭಿಹನ್ತಿ ತದಾ ಕೋಷ್ಠೇऽಭಿಹನ್ಯಮಾನೇ ಗಲಬಿಲಸ್ಯ ವಿವೃತತ್ವಾದ್ ವಿವಾರಃ ಸಂವೃತತ್ವಾತ್ ಸಂವಾರೋ ಜಾಯತೇ।

ಸ ಇದಾನೀಮ್ ಪ್ರಾಣಃ ನಾಮ ವಾಯುಃ ಊರ್ಧ್ವಮ್ ಆಕ್ರಮನ್ ಮೂರ್ಧ್ನಿ ಪ್ರತಿಹತಃ ನಿವೃತ್ತಃ ಯದಾ ಕೋಷ್ಠಮ್ ಅಭಿಹನ್ತಿ ತದಾ ಕೋಷ್ಠೇ ಅಭಿಹನ್ಯಮಾನೇ ಗಲ-ಬಿಲಸ್ಯ ವಿವೃತತ್ವಾತ್ ವಿವಾರಃ ಸಂವೃತತ್ವಾತ್ ಸಂವಾರಃ ಜಾಯತೇ।

౭। స ఇదానీం ప్రాణో నామ వాయురూర్ధ్వమాక్రమన్మూర్ధ్ని ప్రతిహతో నివృత్తో యదా కోష్ఠమభిహన్తి తదా కోష్ఠేऽభిహన్యమానే గలబిలస్య వివృతత్వాద్వివారః సంవృతత్వాత్సంవారో జాయతే।

స ఇదానీమ్ప్రాణః నామ వాయుః ఊర్ధ్వమ్ఆక్రమన్మూర్ధ్ని ప్రతిహతః నివృత్తః యదా కోష్ఠమ్అభిహన్తి తదా కోష్ఠే అభిహన్యమానే గల-బిలస్య వివృతత్వాత్వివారః సంవృతత్వాత్సంవారః జాయతే।

८। तौ संवारविवारौ।

तौ संवार-विवारौ।

৮। তৌ সংবারবিবারৌ।

তৌ সংবার-বিবারৌ।

૮। તૌ સંવારવિવારૌ।

તૌ સંવાર-વિવારૌ।

೮। ತೌ ಸಂವಾರವಿವಾರೌ।

ತೌ ಸಂವಾರ-ವಿವಾರೌ।

౮। తౌ సంవారవివారౌ।

తౌ సంవార-వివారౌ।

९। तत्र यदा कण्ठबिलं संवृतं भवति तदा नादो जायते।

तत्र यदा कण्ठ-बिलम्संवृतम्भवति तदा नादः जायते।

৯। তত্র যদা কণ্ঠবিলং সংবৃতং ভবতি তদা নাদো জায়তে।

তত্র যদা কণ্ঠ-বিলম্সংবৃতম্ভবতি তদা নাদঃ জায়তে।

૯। તત્ર યદા કણ્ઠબિલં સંવૃતં ભવતિ તદા નાદો જાયતે।

તત્ર યદા કણ્ઠ-બિલમ્સંવૃતમ્ભવતિ તદા નાદઃ જાયતે।

೯। ತತ್ರ ಯದಾ ಕಣ್ಠಬಿಲಂ ಸಂವೃತಂ ಭವತಿ ತದಾ ನಾದೋ ಜಾಯತೇ।

ತತ್ರ ಯದಾ ಕಣ್ಠ-ಬಿಲಮ್ ಸಂವೃತಮ್ ಭವತಿ ತದಾ ನಾದಃ ಜಾಯತೇ।

౯। తత్ర యదా కణ్ఠబిలం సంవృతం భవతి తదా నాదో జాయతే।

తత్ర యదా కణ్ఠ-బిలమ్సంవృతమ్భవతి తదా నాదః జాయతే।

१०। विवृते कण्ठबिले श्वासो जायते।

विवृते कण्ठ-बिले श्वासः जायते।

১০। বিবৃতে কণ্ঠবিলে শ্বাসো জায়তে।

বিবৃতে কণ্ঠ-বিলে শ্বাসঃ জায়তে।

૧૦। વિવૃતે કણ્ઠબિલે શ્વાસો જાયતે।

વિવૃતે કણ્ઠ-બિલે શ્વાસઃ જાયતે।

೧೦। ವಿವೃತೇ ಕಣ್ಠಬಿಲೇ ಶ್ವಾಸೋ ಜಾಯತೇ।

ವಿವೃತೇ ಕಣ್ಠ-ಬಿಲೇ ಶ್ವಾಸಃ ಜಾಯತೇ।

౧౦। వివృతే కణ్ఠబిలే శ్వాసో జాయతే।

వివృతే కణ్ఠ-బిలే శ్వాసః జాయతే।

११। तौ श्वासनादावनुप्रदानमित्याचक्षते।

तौ श्वास-नादौ अनुप्रदानम्इति आचक्षते।

১১। তৌ শ্বাসনাদাবনুপ্রদানমিত্যাচক্ষতে।

তৌ শ্বাস-নাদৌ অনুপ্রদানম্ ইতি আচক্ষতে।

૧૧। તૌ શ્વાસનાદાવનુપ્રદાનમિત્યાચક્ષતે।

તૌ શ્વાસ-નાદૌ અનુપ્રદાનમ્ઇતિ આચક્ષતે।

೧೧। ತೌ ಶ್ವಾಸನಾದಾವನುಪ್ರದಾನಮಿತ್ಯಾಚಕ್ಷತೇ।

ತೌ ಶ್ವಾಸ-ನಾದೌ ಅನುಪ್ರದಾನಮ್ ಇತಿ ಆಚಕ್ಷತೇ।

౧౧। తౌ శ్వాసనాదావనుప్రదానమిత్యాచక్షతే।

తౌ శ్వాస-నాదౌ అనుప్రదానమ్ఇతి ఆచక్షతే।

१२। अन्ये तु ब्रुवते - अनुप्रदानमनुस्वानो घण्टानिर्ह्रादवत्।

अन्ये तु ब्रुवते - अनुप्रदानम्अनुस्वानः घण्टा-निर्ह्राद-वत्।

১২। অন্যে তু ব্রুবতে - অনুপ্রদানমনুস্বানো ঘণ্টানির্হ্রাদবত্।

অন্যে তু ব্রুবতে - অনুপ্রদানম্অনুস্বানঃ ঘণ্টা-নির্হ্রাদ-বত্।

૧૨। અન્યે તુ બ્રુવતે - અનુપ્રદાનમનુસ્વાનો ઘણ્ટાનિર્હ્રાદવત્।

અન્યે તુ બ્રુવતે - અનુપ્રદાનમ્અનુસ્વાનઃ ઘણ્ટા-નિર્હ્રાદ-વત્।

೧೨। ಅನ್ಯೇ ತು ಬ್ರುವತೇ - ಅನುಪ್ರದಾನಮನುಸ್ವಾನೋ ಘಣ್ಟಾನಿರ್ಹ್ರಾದವತ್।

ಅನ್ಯೇ ತು ಬ್ರುವತೇ - ಅನುಪ್ರದಾನಮ್ ಅನುಸ್ವಾನಃ ಘಣ್ಟಾ-ನಿರ್ಹ್ರಾದ-ವತ್।

౧౨। అన్యే తు బ్రువతే - అనుప్రదానమనుస్వానో ఘణ్టానిర్హ్రాదవత్।

అన్యే తు బ్రువతే - అనుప్రదానమ్అనుస్వానః ఘణ్టా-నిర్హ్రాద-వత్।

१३। तत्र यदा स्थानाभिघातजे ध्वनौ नादोऽनुप्रदीयते तदा नादध्वनिसंसर्गाद्घोषो जायते।

तत्र यदा स्थान-अभिघातजे ध्वनौ नादः अनुप्रदीयते तदा नाद-ध्वनि-संसर्गात्घोषः जायते।

১৩। তত্র যদা স্থানাভিঘাতজে ধ্বনৌ নাদোঽনুপ্রদীয়তে তদা নাদধ্বনিসংসর্গাদ্ঘোষো জায়তে।

তত্র যদা স্থান-অভিঘাতজে ধ্বনৌ নাদঃ অনুপ্রদীয়তে তদা নাদ-ধ্বনি-সংসর্গাত্ঘোষঃ জায়তে।

૧૩। તત્ર યદા સ્થાનાભિઘાતજે ધ્વનૌ નાદોऽનુપ્રદીયતે તદા નાદધ્વનિસંસર્ગાદ્ઘોષો જાયતે।

તત્ર યદા સ્થાન-અભિઘાતજે ધ્વનૌ નાદઃ અનુપ્રદીયતે તદા નાદ-ધ્વનિ-સંસર્ગાત્ઘોષઃ જાયતે।

೧೩। ತತ್ರ ಯದಾ ಸ್ಥಾನಾಭಿಘಾತಜೇ ಧ್ವನೌ ನಾದೋऽನುಪ್ರದೀಯತೇ ತದಾ ನಾದಧ್ವನಿಸಂಸರ್ಗಾದ್ ಘೋಷೋ ಜಾಯತೇ।

ತತ್ರ ಯದಾ ಸ್ಥಾನ-ಅಭಿಘಾತಜೇ ಧ್ವನೌ ನಾದಃ ಅನುಪ್ರದೀಯತೇ ತದಾ ನಾದ-ಧ್ವನಿ-ಸಂಸರ್ಗಾತ್ ಘೋಷಃ ಜಾಯತೇ।

౧౩। తత్ర యదా స్థానాభిఘాతజే ధ్వనౌ నాదోऽనుప్రదీయతే తదా నాదధ్వనిసంసర్గాద్ఘోషో జాయతే।

తత్ర యదా స్థాన-అభిఘాతజే ధ్వనౌ నాదః అనుప్రదీయతే తదా నాద-ధ్వని-సంసర్గాత్ఘోషః జాయతే।

१४। यदा श्वासोऽनुप्रदीयते तदा श्वासध्वनिसंसर्गाद्अघोषः।

यदा श्वासः अनुप्रदीयते तदा श्वास-ध्वनि-संसर्गात्अघोषः।

১৪। যদা শ্বাসোঽনুপ্রদীয়তে তদা শ্বাসধ্বনিসংসর্গাদ্অঘোষঃ।

যদা শ্বাসঃ অনুপ্রদীয়তে তদা শ্বাস-ধ্বনি-সংসর্গাত্অঘোষঃ।

૧૪। યદા શ્વાસોऽનુપ્રદીયતે તદા શ્વાસધ્વનિસંસર્ગાદ્અઘોષઃ।

યદા શ્વાસઃ અનુપ્રદીયતે તદા શ્વાસ-ધ્વનિ-સંસર્ગાત્અઘોષઃ।

೧೪। ಯದಾ ಶ್ವಾಸೋऽನುಪ್ರದೀಯತೇ ತದಾ ಶ್ವಾಸಧ್ವನಿಸಂಸರ್ಗಾದ್ ಅಘೋಷಃ।

ಯದಾ ಶ್ವಾಸಃ ಅನುಪ್ರದೀಯತೇ ತದಾ ಶ್ವಾಸ-ಧ್ವನಿ-ಸಂಸರ್ಗಾತ್ ಅಘೋಷಃ।

౧౪। యదా శ్వాసోऽనుప్రదీయతే తదా శ్వాసధ్వనిసంసర్గాద్అఘోషః।

యదా శ్వాసః అనుప్రదీయతే తదా శ్వాస-ధ్వని-సంసర్గాత్అఘోషః।

१५। सा घोषवदघोषता।

सा घोष-वत्अघोषता।

১৫। সা ঘোষবদঘোষতা।

সা ঘোষ-বত্অঘোষতা।

૧૫। સા ઘોષવદઘોષતા।

સા ઘોષ-વત્અઘોષતા।

೧೫। ಸಾ ಘೋಷವದಘೋಷತಾ।

ಸಾ ಘೋಷ-ವತ್ ಅಘೋಷತಾ।

౧౫। సా ఘోషవదఘోషతా।

సా ఘోష-వత్అఘోషతా।

१६। महति वायौ महाप्राणः।

महति वायौ महा-प्राणः।

১৬। মহতি বায়ৌ মহাপ্রাণঃ।

মহতি বায়ৌ মহা-প্রাণঃ।

૧૬। મહતિ વાયૌ મહાપ્રાણઃ।

મહતિ વાયૌ મહા-પ્રાણઃ।

೧೬। ಮಹತಿ ವಾಯೌ ಮಹಾಪ್ರಾಣಃ।

ಮಹತಿ ವಾಯೌ ಮಹಾ-ಪ್ರಾಣಃ।

౧౬। మహతి వాయౌ మహాప్రాణః।

మహతి వాయౌ మహా-ప్రాణః।

१७। अल्पे वायावल्पप्राणः।

अल्पे वायौ अल्प-प्राणः।

১৭। অল্পে বায়াবল্পপ্রাণঃ।

অল্পে বায়ৌ অল্প-প্রাণঃ।

૧૭। અલ્પે વાયાવલ્પપ્રાણઃ।

અલ્પે વાયૌ અલ્પ-પ્રાણઃ।

೧೭। ಅಲ್ಪೇ ವಾಯಾವಲ್ಪಪ್ರಾಣಃ।

ಅಲ್ಪೇ ವಾಯೌ ಅಲ್ಪ-ಪ್ರಾಣಃ।

౧౭। అల్పే వాయావల్పప్రాణః।

అల్పే వాయౌ అల్ప-ప్రాణః।

१८। साल्पप्राणमहाप्राणता।

स-अल्पप्राण-महाप्राणता।

১৮। সাল্পপ্রাণমহাপ্রাণতা।

স-অল্পপ্রাণ-মহাপ্রাণতা।

૧૮। સાલ્પપ્રાણમહાપ્રાણતા।

સ-અલ્પપ્રાણ-મહાપ્રાણતા।

೧೭। ಅಲ್ಪೇ ವಾಯಾವಲ್ಪಪ್ರಾಣಃ।

ಅಲ್ಪೇ ವಾಯೌ ಅಲ್ಪ-ಪ್ರಾಣಃ।

౧౮। సాల్పప్రాణమహాప్రాణతా।

స-అల్పప్రాణ-మహాప్రాణతా।

१९। महाप्राणत्वादूष्मत्वम्।

महाप्राणत्वात्ऊष्मत्वम्।

১৯। মহাপ্রাণত্বাদূষ্মত্বম্।

মহাপ্রাণত্বাত্ঊষ্মত্বম্।

૧૯। મહાપ્રાણત્વાદૂષ્મત્વમ્।

મહાપ્રાણત્વાત્ઊષ્મત્વમ્।

೧೯। ಮಹಾಪ್ರಾಣತ್ವಾದೂಷ್ಮತ್ವಮ್।

ಮಹಾಪ್ರಾಣತ್ವಾತ್ ಊಷ್ಮತ್ವಮ್।

౧౯। మహాప్రాణత్వాదూష్మత్వమ్।

మహాప్రాణత్వాత్ఊష్మత్వమ్।

२०। यदा सर्वाङ्गानुसारी प्रयत्नस्तीव्रो भवति तदा गात्रस्य निग्रहः कण्ठबिलस्य चाणुत्वं स्वरस्य च वायोस्तीव्रगतित्वाद्रौक्ष्यं भवति - तमुदात्तमाचक्षते।

यदा सर्वाङ्ग-अनुसारी प्रयत्नः तीव्रः भवति तदा गात्रस्य निग्रहः कण्ठ-बिलस्य च अणुत्वम्स्वरस्य च वायोः तीव्र-गतित्वात्रौक्ष्यम्भवति - तम्उदात्तम्आचक्षते।

২০। যদা সর্বাঙ্গানুসারী প্রযত্নস্তীব্রো ভবতি তদা গাত্রস্য নিগ্রহঃ কণ্ঠবিলস্য চাণুত্বং স্বরস্য চ বায়োস্তীব্রগতিত্বাদ্রৌক্ষ্যং ভবতি –

তমুদাত্তমাচক্ষতে।

যদা সর্বাঙ্গ-অনুসারী প্রযত্নঃ তীব্রঃ ভবতি তদা গাত্রস্য নিগ্রহঃ কণ্ঠ-বিলস্য চ অণুত্বম্স্বরস্য চ বায়োঃ তীব্র-গতিত্বাত্রৌক্ষ্যম্

ভবতি - তম্উদাত্তম্আচক্ষতে।

૨૦। યદા સર્વાઙ્ગાનુસારી પ્રયત્નસ્તીવ્રો ભવતિ તદા ગાત્રસ્ય નિગ્રહઃ કણ્ઠબિલસ્ય ચાણુત્વં સ્વરસ્ય ચ વાયોસ્તીવ્રગતિત્વાદ્રૌક્ષ્યં ભવતિ - તમુદાત્તમાચક્ષતે।

યદા સર્વાઙ્ગ-અનુસારી પ્રયત્નઃ તીવ્રઃ ભવતિ તદા ગાત્રસ્ય નિગ્રહઃ કણ્ઠ-બિલસ્ય ચ અણુત્વમ્સ્વરસ્ય ચ વાયોઃ તીવ્ર-ગતિત્વાત્રૌક્ષ્યમ્ભવતિ - તમ્ઉદાત્તમ્આચક્ષતે।

೨೦। ಯದಾ ಸರ್ವಾಙ್ಗಾನುಸಾರೀ ಪ್ರಯತ್ನಸ್ತೀವ್ರೋ ಭವತಿ ತದಾ ಗಾತ್ರಸ್ಯ ನಿಗ್ರಹಃ ಕಣ್ಠಬಿಲಸ್ಯ ಚಾಣುತ್ವಂ ಸ್ವರಸ್ಯ ಚ ವಾಯೋಸ್ತೀವ್ರಗತಿತ್ವಾದ್ ರೌಕ್ಷ್ಯಂ ಭವತಿ - ತಮುದಾತ್ತಮಾಚಕ್ಷತೇ।

ಯದಾ ಸರ್ವಾಙ್ಗ-ಅನುಸಾರೀ ಪ್ರಯತ್ನಃ ತೀವ್ರಃ ಭವತಿ ತದಾ ಗಾತ್ರಸ್ಯ ನಿಗ್ರಹಃ ಕಣ್ಠ-ಬಿಲಸ್ಯ ಚ ಅಣುತ್ವಮ್ ಸ್ವರಸ್ಯ ಚ ವಾಯೋಃ ತೀವ್ರ-ಗತಿತ್ವಾತ್ ರೌಕ್ಷ್ಯಮ್ ಭವತಿ - ತಮ್ ಉದಾತ್ತಮ್ ಆಚಕ್ಷತೇ।

౨౦। యదా సర్వాఙ్గానుసారీ ప్రయత్నస్తీవ్రో భవతి తదా గాత్రస్య నిగ్రహః కణ్ఠబిలస్య చాణుత్వం స్వరస్య చ వాయోస్తీవ్రగతిత్వాద్ రౌక్ష్యం భవతి - తముదాత్తమాచక్షతే।

యదా సర్వాఙ్గ-అనుసారీ ప్రయత్నః తీవ్రః భవతి తదా గాత్రస్య నిగ్రహః కణ్ఠ-బిలస్య చ అణుత్వమ్స్వరస్య చ వాయోః తీవ్ర-గతిత్వాత్రౌక్ష్యమ్భవతి - తమ్ఉదాత్తమ్ఆచక్షతే।

२१। यदा तु मन्दः प्रयत्नो भवति तदा गात्रस्य स्रंसनं कण्ठबिलस्य महत्वं स्वरस्य च वायोर्मन्दगतित्वात्स्निग्धता भवति तमनुदात्तमाचक्षते।

यदा तु मन्दः प्रयत्नः भवति तदा गात्रस्य स्रंसनम्, कण्ठ-बिलस्य महत्वम्स्वरस्य च वायोः मन्द-गतित्वात्स्निग्धता भवति तम्अन्-उदात्तम्आचक्षते।

২১। যদা তু মন্দঃ প্রযত্নো ভবতি তদা গাত্রস্য স্রংসনং কণ্ঠবিলস্য মহত্বং স্বরস্য চ বায়োর্মন্দগতিত্বাত্স্নিগ্ধতা ভবতি

তমনুদাত্তমাচক্ষতে।

যদা তু মন্দঃ প্রযত্নঃ ভবতি তদা গাত্রস্য স্রংসনম্, কণ্ঠ-বিলস্য মহত্বম্স্বরস্য চ বায়োঃ মন্দ-গতিত্বাত্স্নিগ্ধতা ভবতি তম্

অন্-উদাত্তম্আচক্ষতে।

૨૧। યદા તુ મન્દઃ પ્રયત્નો ભવતિ તદા ગાત્રસ્ય સ્રંસનં કણ્ઠબિલસ્ય મહત્વં સ્વરસ્ય ચ વાયોર્મન્દગતિત્વાત્સ્નિગ્ધતા ભવતિ તમનુદાત્તમાચક્ષતે।

યદા તુ મન્દઃ પ્રયત્નઃ ભવતિ તદા ગાત્રસ્ય સ્રંસનમ્, કણ્ઠ-બિલસ્ય મહત્વમ્સ્વરસ્ય ચ વાયોઃ મન્દ-ગતિત્વાત્સ્નિગ્ધતા ભવતિ તમ્ અન્-ઉદાત્તમ્આચક્ષતે।

೨೧। ಯದಾ ತು ಮನ್ದಃ ಪ್ರಯತ್ನೋ ಭವತಿ ತದಾ ಗಾತ್ರಸ್ಯ ಸ್ರಂಸನಂ ಕಣ್ಠಬಿಲಸ್ಯ ಮಹತ್ವಂ ಸ್ವರಸ್ಯ ಚ ವಾಯೋರ್ಮನ್ದಗತಿತ್ವಾತ್ ಸ್ನಿಗ್ಧತಾ ಭವತಿ ತಮನುದಾತ್ತಮಾಚಕ್ಷತೇ।

ಯದಾ ತು ಮನ್ದಃ ಪ್ರಯತ್ನಃ ಭವತಿ ತದಾ ಗಾತ್ರಸ್ಯ ಸ್ರಂಸನಮ್, ಕಣ್ಠ-ಬಿಲಸ್ಯ ಮಹತ್ವಮ್ ಸ್ವರಸ್ಯ ಚ ವಾಯೋಃ ಮನ್ದ-ಗತಿತ್ವಾತ್ ಸ್ನಿಗ್ಧತಾ ಭವತಿ ತಮ್ ಅನ್-ಉದಾತ್ತಮ್ ಆಚಕ್ಷತೇ।

౨౧। యదా తు మన్దః ప్రయత్నో భవతి తదా గాత్రస్య స్రంసనం కణ్ఠబిలస్య మహత్వం స్వరస్య చ వాయోర్మన్దగతిత్వాత్స్నిగ్ధతా భవతి తమనుదాత్తమాచక్షతే।

యదా తు మన్దః ప్రయత్నః భవతి తదా గాత్రస్య స్రంసనమ్, కణ్ఠ-బిలస్య మహత్వమ్స్వరస్య చ వాయోః మన్ద-గతిత్వాత్స్నిగ్ధతా భవతి తమ్అన్-ఉదాత్తమ్ఆచక్షతే।

२२। उदात्तानुदात्तस्वरसन्निपातात्स्वरित इति।

उदात्त-अनुदात्त-स्वर-सन्निपातात्स्वरितः इति।

২২। উদাত্তানুদাত্তস্বরসন্নিপাতাত্স্বরিত ইতি।

উদাত্ত-অনুদাত্ত-স্বর-সন্নিপাতাত্স্বরিতঃ ইতি।

૨૨। ઉદાત્તાનુદાત્તસ્વરસન્નિપાતાત્સ્વરિત ઇતિ।

ઉદાત્ત-અનુદાત્ત-સ્વર-સન્નિપાતાત્સ્વરિતઃ ઇતિ।

೨೨। ಉದಾತ್ತಾನುದಾತ್ತಸ್ವರಸನ್ನಿಪಾತಾತ್ ಸ್ವರಿತ ಇತಿ।

ಉದಾತ್ತ-ಅನುದಾತ್ತ-ಸ್ವರ-ಸನ್ನಿಪಾತಾತ್ ಸ್ವರಿತಃ ಇತಿ।

౨౨। ఉదాత్తానుదాత్తస్వరసన్నిపాతాత్స్వరిత ఇతి।

ఉదాత్త-అనుదాత్త-స్వర-సన్నిపాతాత్స్వరితః ఇతి।

२३। एवं प्रयत्नोऽभिनिर्वृत्तः कृत्स्नः प्रयत्नो भवति।

एवं प्रयत्नः अभि-निर्वृत्तः कृत्स्नः प्रयत्नः भवति।

২৩। এবং প্রযত্নোঽভিনির্বৃত্তঃ কৃত্স্নঃ প্রযত্নো ভবতি।

এবং প্রযত্নঃ অভি-নির্বৃত্তঃ কৃত্স্নঃ প্রযত্নঃ ভবতি।

૨૩। એવં પ્રયત્નોऽભિનિર્વૃત્તઃ કૃત્સ્નઃ પ્રયત્નો ભવતિ।

એવં પ્રયત્નઃ અભિ-નિર્વૃત્તઃ કૃત્સ્નઃ પ્રયત્નઃ ભવતિ।

೨೩। ಏವಂ ಪ್ರಯತ್ನೋऽಭಿನಿರ್ವೃತ್ತಃ ಕೃತ್ಸ್ನಃ ಪ್ರಯತ್ನೋ ಭವತಿ।

ಏವಂ ಪ್ರಯತ್ನಃ ಅಭಿ-ನಿರ್ವೃತ್ತಃ ಕೃತ್ಸ್ನಃ ಪ್ರಯತ್ನಃ ಭವತಿ।

౨౩। ఏవం ప్రయత్నోऽభినిర్వృత్తః కృత్స్నః ప్రయత్నో భవతి।

ఏవం ప్రయత్నః అభి-నిర్వృత్తః కృత్స్నః ప్రయత్నః భవతి।

२४। अष्टौ स्थानानि वर्णानामुरः कण्ठः शिरस्तथा।

जिह्वामूलं च दन्ताश्च नासिकौष्ठौ च तालु च॥

अष्टौ स्थानानि वर्णानाम् उरः कण्ठः शिरः तथा।

जिह्वा-मूलम्च दन्ताः च नासिका-ओष्ठौ च तालु च॥

২৪। অষ্টৌ স্থানানি বর্ণানামুরঃ কণ্ঠঃ শিরস্তথা।

জিহ্বামূলং চ দন্তাশ্চ নাসিকৌষ্ঠৌ চ তালু চ॥

অষ্টৌ স্থানানি বর্ণানাম্ উরঃ কণ্ঠঃ শিরঃ তথা।

জিহ্বা-মূলম্ চ দন্তাঃ চ নাসিকা-ওষ্ঠৌ চ তালু চ॥

૨૪। અષ્ટૌ સ્થાનાનિ વર્ણાનામુરઃ કણ્ઠઃ શિરસ્તથા। જિહ્વામૂલં ચ દન્તાશ્ચ નાસિકૌષ્ઠૌ ચ તાલુ ચ॥

અષ્ટૌ સ્થાનાનિ વર્ણાનામ્ઉરઃ કણ્ઠઃ શિરઃ તથા। જિહ્વા-મૂલમ્ચ દન્તાઃ ચ નાસિકા-ઓષ્ઠૌ ચ તાલુ ચ॥

೨೪। ಅಷ್ಟೌ ಸ್ಥಾನಾನಿ ವರ್ಣಾನಾಮುರಃ ಕಣ್ಠಃ ಶಿರಸ್ತಥಾ।

ಜಿಹ್ವಾಮೂಲಂ ಚ ದನ್ತಾಶ್ಚ ನಾಸಿಕೌಷ್ಠೌ ಚ ತಾಲು ಚ॥

ಅಷ್ಟೌ ಸ್ಥಾನಾನಿ ವರ್ಣಾನಾಮ್ ಉರಃ ಕಣ್ಠಃ ಶಿರಃ ತಥಾ।

ಜಿಹ್ವಾ-ಮೂಲಮ್ ಚ ದನ್ತಾಃ ಚ ನಾಸಿಕಾ-ಓಷ್ಠೌ ಚ ತಾಲು ಚ॥

౨౪। అష్టౌ స్థానాని వర్ణానామురః కణ్ఠః శిరస్తథా।

జిహ్వామూలం చ దన్తాశ్చ నాసికౌష్ఠౌ చ తాలు చ॥

అష్టౌ స్థానాని వర్ణానామ్ఉరః కణ్ఠః శిరః తథా।

జిహ్వా-మూలమ్చ దన్తాః చ నాసికా-ఓష్ఠౌ చ తాలు చ॥

२५। स्पृष्टत्वमीषत्स्पृष्टत्वं संवृतत्वं तथैव च।

विवृतत्वं च वर्णानामन्तःकरणमुच्यते॥

स्पृष्टत्वम्ईषत्-स्पृष्टत्वम्संवृतत्वम्तथा एव च।

विवृतत्वम् च वर्णानाम् अन्तः-करणम् उच्यते॥

২৫। স্পৃষ্টত্বমীষত্ষ্টত্বং সংবৃতত্বং তথৈব চ।

বিবৃতত্বং চ বর্ণানামন্তঃকরণমুচ্যতে॥

স্পৃষ্টত্বম্ঈষত্স্পৃষ্টত্বম্সংবৃতত্বম্তথা এব চ।

বিবৃতত্বম্ চ বর্ণানাম্ অন্তঃ-করণম্ উচ্যতে॥

૨૫। સ્પૃષ્ટત્વમીષત્સ્પૃષ્ટત્વં સંવૃતત્વં તથૈવ ચ। વિવૃતત્વં ચ વર્ણાનામન્તઃકરણમુચ્યતે॥

સ્પૃષ્ટત્વમ્ઈષત્-સ્પૃષ્ટત્વમ્સંવૃતત્વમ્તથા એવ ચ। વિવૃતત્વમ્ચ વર્ણાનામ્અન્તઃ-કરણમ્ઉચ્યતે॥

೨೫। ಸ್ಪೃಷ್ಟತ್ವಮೀಷತ್ಸ್ಪೃಷ್ಟತ್ವಂ ಸಂವೃತತ್ವಂ ತಥೈವ ಚ।

ವಿವೃತತ್ವಂ ಚ ವರ್ಣಾನಾಮನ್ತಃಕರಣಮುಚ್ಯತೇ॥

ಸ್ಪೃಷ್ಟತ್ವಮ್ ಈಷತ್-ಸ್ಪೃಷ್ಟತ್ವಮ್ ಸಂವೃತತ್ವಮ್ ತಥಾ ಏವ ಚ।

ವಿವೃತತ್ವಮ್ ಚ ವರ್ಣಾನಾಮ್ ಅನ್ತಃ-ಕರಣಮ್ ಉಚ್ಯತೇ॥

౨౫। స్పృష్టత్వమీషత్స్పృష్టత్వం సంవృతత్వం తథైవ చ।

వివృతత్వం చ వర్ణానామన్తఃకరణముచ్యతే॥

స్పృష్టత్వమ్ఈషత్-స్పృష్టత్వమ్సంవృతత్వమ్తథా ఏవ చ।

వివృతత్వమ్చ వర్ణానామ్అన్తః-కరణమ్ఉచ్యతే॥

२६। कालो विवारसंवारौ श्वासनादावघोषता।

घोषोऽल्पप्राणता चैव महाप्राणः स्वरास्त्रयः॥

कालः विवार-संवारौ श्वास-नादौ अ-घोषता।

घोषः अल्पप्राणता च एव महा-प्राणः स्वराः त्रयः॥

২৬। কালো বিবারসংবারৌ শ্বাসনাদাবঘোষতা।

ঘোষোঽল্পপ্রাণতা চৈব মহাপ্রাণঃ স্বরাস্ত্রয়ঃ॥

কালঃ বিবার-সংবারৌ শ্বাস-নাদৌ অ-ঘোষতা।

ঘোষঃ অল্পপ্রাণতা চ এব মহা-প্রাণঃ স্বরাঃ ত্রয়ঃ॥

૨૬। કાલો વિવારસંવારૌ શ્વાસનાદાવઘોષતા। ઘોષોऽલ્પપ્રાણતા ચૈવ મહાપ્રાણઃ સ્વરાસ્ત્રયઃ॥

કાલઃ વિવાર-સંવારૌ શ્વાસ-નાદૌ અ-ઘોષતા। ઘોષઃ અલ્પપ્રાણતા ચ એવ મહા-પ્રાણઃ સ્વરાઃ ત્રયઃ॥

೨೬। ಕಾಲೋ ವಿವಾರಸಂವಾರೌ ಶ್ವಾಸನಾದಾವಘೋಷತಾ।

ಘೋಷೋऽಲ್ಪಪ್ರಾಣತಾ ಚೈವ ಮಹಾಪ್ರಾಣಃ ಸ್ವರಾಸ್ತ್ರಯಃ॥

ಕಾಲಃ ವಿವಾರ-ಸಂವಾರೌ ಶ್ವಾಸ-ನಾದೌ ಅ-ಘೋಷತಾ।

ಘೋಷಃ ಅಲ್ಪಪ್ರಾಣತಾ ಚ ಏವ ಮಹಾ-ಪ್ರಾಣಃ ಸ್ವರಾಃ ತ್ರಯಃ॥

౨౬। కాలో వివారసంవారౌ శ్వాసనాదావఘోషతా।

ఘోషోऽల్పప్రాణతా చైవ మహాప్రాణః స్వరాస్త్రయః॥

కాలః వివార-సంవారౌ శ్వాస-నాదౌ అ-ఘోషతా।

ఘోషః అల్పప్రాణతా చ ఏవ మహా-ప్రాణః స్వరాః త్రయః॥

२७। बाह्यं करणमाहुस्तान् वर्णानां वर्णवेदिनः।

बाह्यम् करणम् आहुः तान् वर्णानाम् वर्ण-वेदिनः।

২৭। বাহ্যং করণমাহুস্তান্বর্ণানাং বর্ণবেদিনঃ।

বাহ্যম্ করণম্ আহুঃ তান্ বর্ণানাম্ বর্ণ-বেদিনঃ।

૨૭। બાહ્યં કરણમાહુસ્તાન્વર્ણાનાં વર્ણવેદિનઃ।

બાહ્યમ્કરણમ્આહુઃ તાન્વર્ણાનામ્વર્ણ-વેદિનઃ।

೨೭। ಬಾಹ್ಯಂ ಕರಣಮಾಹುಸ್ತಾನ್ ವರ್ಣಾನಾಂ ವರ್ಣವೇದಿನಃ।

ಬಾಹ್ಯಮ್ ಕರಣಮ್ ಆಹುಃ ತಾನ್ ವರ್ಣಾನಾಮ್ ವರ್ಣ-ವೇದಿನಃ।

౨౭। బాహ్యం కరణమాహుస్తాన్వర్ణానాం వర్ణవేదినః।

బాహ్యమ్కరణమ్ఆహుః తాన్వర్ణానామ్వర్ణ-వేదినః।

॥इत्यापिशलिशिक्षासूत्राणि समाप्तानि॥

॥ইত্যাপিশলিশিক্ষাসূত্রাণি সমাপ্তানি॥

॥ઇત્યાપિશલિશિક્ષાસૂત્રાણિ સમાપ્તાનિ॥

॥ಇತ್ಯಾಪಿಶಲಿಶಿಕ್ಷಾಸೂತ್ರಾಣಿ ಸಮಾಪ್ತಾನಿ॥

॥ఇత్యాపిశలిశిక్షాసూత్రాణి సమాప్తాని॥